“Schilderen is een illusie, een stukje magie, zodat je ziet wat je niet ziet.” – Philip Guston

De bezoekersaantallen van musea en kunstgalerijen neemt steeds maar toe. Kunst is in trek. Zou je er niet alleen maar naar willen kijken, maar ook zelf een olieverf schilderij willen maken?

Het schilderen met olieverf vraagt echter veel oefening. Bij een olieverf schilderij moeten de verschillende verflagen op de juiste wijze worden opgezet. Je kunt niet zomaar een fase overslaan.

Maak je kwasten goed schoon
Zorg altijd goed voor je kwasten | Pixabay - evondue
De beste leraren Schilderen beschikbaar
1e les gratis!
Gitte
Gitte
15€
/u
1e les gratis!
Sunny
Sunny
20€
/u
1e les gratis!
Jolien
Jolien
20€
/u
1e les gratis!
Nell
Nell
20€
/u
1e les gratis!
Kaylin
Kaylin
20€
/u
1e les gratis!
Annelies
5
5 (3 reviews)
Annelies
12€
/u
1e les gratis!
Jens
Jens
35€
/u
1e les gratis!
Lisa
Lisa
22€
/u
1e les gratis!
Gitte
Gitte
15€
/u
1e les gratis!
Sunny
Sunny
20€
/u
1e les gratis!
Jolien
Jolien
20€
/u
1e les gratis!
Nell
Nell
20€
/u
1e les gratis!
Kaylin
Kaylin
20€
/u
1e les gratis!
Annelies
5
5 (3 reviews)
Annelies
12€
/u
1e les gratis!
Jens
Jens
35€
/u
1e les gratis!
Lisa
Lisa
22€
/u
1ste les gratis>

De Geschiedenis van het Schilderen met Olieverf

Olieverf schilder technieken worden door ervaren kunstenaars toegepast. Olieverf is niet altijd gemakkelijk in het gebruik. Wat houdt het schilderen met olieverf eigenlijk in en wat is het procedé?

Olieverf is een verfsoort, een mengsel van pigment in de vorm van een zeer fijn gekleurd poeder met, als bindmiddel, een plantaardige drogende olie, meestal lijnolie. Op deze manier verkrijg je een traag drogende pasta, waardoor de kunstenaar langer met de kleuren en vormen kan werken.

Het is een prima techniek voor kunstenaars die wat willen experimenteren voordat ze tot een uiteindelijke resultaat komen.

Waar Komt de Techniek van het Schilderen met Olieverf Vandaan?

Olieverf bestaat in ieder geval sinds de 12de eeuw maar is misschien al veel eerder uitgevonden. Jan van Eyck (15e eeuw) wordt door sommigen weleens de uitvinder van olieverf genoemd, maar dit is zeker niet het geval. Er zijn namelijk al vroegere voorbeelden van bekend. Wel vervolmaakte Van Eyck deze techniek.

De gebroeders van Eyck kwamen op het idee om olie van noten, lijnzaad en terpentijnolie met natuurlijke pigmenten te mengen. Hierdoor ontstond een waterafstotende en langzaam drogende verf.

Het feit dat olieverf er lang over doet om te drogen is zijn grootste kracht. Eigenlijk zou je het als 'harder worden' moeten beschrijven, omdat de olieverf nooit echt droog wordt. Hoe dikker de verf is, des te langer duurt het om te drogen. Het kan weken, maanden of zelfs jaren duren voordat een olieverf schilderij 'droog' is.

Het wordt aangeraden om in dunne lagen te schilderen omdat anders de onderlaag niet meer droog wordt, terwijl de bovenste laag van het olieverf schilderij dat al wel is. Als de onderlaag niet droog komen er kleine barstjes tot stand. Dit kun je zelfs bij de werken van enkele van de grootste kunstenaars zien.

Olieverf moet lang drogen
Breng olieverf in dunne lagen op | pixabay - Nietjuh

Een van de kenmerken van olieverf is hoe helder de kleuren kunnen zijn. Deze helderheid hangt af van de hoeveelheid olie of terpentine die gebruikt wordt. Olieverf wordt vaak gebruikt voor het schilderen van landschappen, stillevens en portretten.

Het materiaal van de ondergrond kan zowel van synthetisch (bijvoorbeeld metaalplaat) als van natuurlijk materiaal (bijvoorbeeld hout) zijn. De kunstschilder schildert een opzet en vervolgt dan zijn uitwerking van het schilderij. Het is dus vooral een techniek voor geduldige en precieze kunstschilders.

Hoe Gebruik je Olieverf op een Schilderij?

Je kunt olieverf op verschillende manieren gebruiken. Om dat duidelijk te maken noemen we hier drie schilders die met olieverf schilderden, maar waarvan het resultaat er totaal anders uitziet.

Rembrandt van Rijn is een van de beroemdste Hollandse meesters uit de zeventiende eeuw. De stijlperiode waarin Rembrandt zijn schilderijen, staat bekend als de barok. Rembrandt kon zich door zijn vrije en trefzekere techniek veroorloven met de kwast een schilderij meteen ruw op te zetten. Normaal gesproken wordt er eerst een schets in houtskool opgezet. Ook gebruikte hij een dikkere ondergrond  dan zijn meeste andere tijdgenoten. Hij maakte in zijn schilderijen vaak gebruik van de schildertechniek impasto, waarbij de verf in zeer dikke streken of klodders op het kunstwerk wordt aangebracht. De witte onderschilderingen werden vervolgens met doorzichtige verf in een glaceertechniek overgeschilderd, waardoor rijke kleuren ontstonden. Ten slotte gebruikte Rembrandt de droge kwasttechniek: de bijna droge verf bleef niet overal zitten en geeft een willekeurige, spikkelachtige structuur.

Hoe schilderde Rembrandt?
Bezoek musea en ontdek de verschillende technieken van het schilderen met olieverf | Pixabay - Ron Porter

De Franse impressionist Pierre-Auguste Renoir paste olieverf weer op heel andere manier toe. zijn schilderijen stellen vaak een willekeurig tafereel uit het dagelijks leven voor. De werken stralen een een spontane en schetsmatige indruk uit, alsof het in een paar minuten op doek was gezet, in een losse toets, nog niet helemaal af. De impressionisten schilderden vaak buiten en werkten vaak in de nat-in-nat (alla prima). Deze techniek gaf hen de mogelijk het veranderende licht buiten snel te kunnen vastleggen.

De Nederlandse kunstschilder Carel Willink wordt gezien als de belangrijkste schilder van het magisch realisme, een schilderstijl die met licht, kleur, vorm en diepte een vervreemdende sfeer schept. Voor zijn schilderijen maakte hij eerst een schets in houtskool, waarna hij de contouren vastlegde met Oost-Indische inkt. Daarna schilderde het hele schilderijen in het licht met gebruik verschillende grijswaarden. Daarna kwam een laag gebleekte schellak, een soort tussenvernis. Hierover schilderde hij de definitieve vrij stevige olieverflaag nat-in-nat. Als je naar zijn schilderijen kijkt besef je je wat een ongelooflijk werk dat moet zijn geweest.

Zou jij ook wel eens iets anders dan met kleurpotloden, Oost-Indische inkt, plakkaatverf, acrylverf, pastelkrijt en potloden werken? Als je met olieverf gaat schilderen is geduld een schonen zaak!

De Basisregels van Olieverf

Weet jij de belangrijkste regels van het schilderen met olieverf?

Dik over Dun

Dit is een van de belangrijkste principes bij het opbouwen van een olieverf schilderij. Hoe meer oplosmiddel je gebruikt, hoe 'dunner' de verf. De verf bevat dan minder olie. Olie is juist het element dat de verf buigzaam maakt. Door het principe dik over dun toe te passen, zorg je er dus eigenlijk voor dat elke volgende laag buigzamer is. Zou je het andersom doen, dan loop je het risico op barstjes, omdat je met een minder buigzame verf over een meer flexibele laag heen gaat. Dikke lagen drogen minder snel dan dunne lagen. Om problemen te voorkomen behoor je dus met dunne lagen te beginnen. Breng bij voorkeur niet meer dan één dikke, pauskeuze laag aan in je werk.

Droogtijd

Het 'dik over dun' concept werkt alleen als je het doek genoeg tijd geeft om te drogen. Zoals we al eerder zeiden kunnen de onderlagen nog niet droog zijn ook al is het oppervlak dat wel. Let erop om tussen twee en drie weken te wachten voordat je een nieuwe laag op je olieverf schilderij aanbrengt.

Deze techniek is niet geschikt voor ongeduldige mensen! Als je snel wilt schilderen kun je beter een acrylverf gebruiken. Deze verfsoort droogt namelijk veel sneller.

Volg de Traditionele Methode van het Schilderen met Olieverf

Bouw je olieverf schilderij langzaam op
Op de traditionele wijze met olieverf schilderen kan lang duren | Pixabay - Freephotocc

Het kan weken duren om een olieverfschilderij volgens de traditionele methode te maken. Kunstdocenten zullen benadrukken hoe belangrijk het is om tussen iedere laag opgebrachte olieverf te wachten. Als je dat niet doet kun je ervan uit gaan dat je werk gaat craqueleren.

Begin door met bijvoorbeeld houtskool te schetsen wat je wilt schilderen. Als de tekening eenmaal op het doek is aangebracht kun je met een enkele kleur, die met terpentijnolie is verdund, over de houtskool lijnen gaan aanbrengen. Dit helpt om de schets op het doek vast te leggen.

Je kunt deze methode ook gebruiken om met licht in het schilderij te spelen. Andere kleuren en lagen kunnen daarna worden toegevoegd zolang je de basisregels maar voor ogen houdt en voldoende droogtijd aanhoudt. Je kunt er zo vaak overheen schilderen als je maar wilt, maar drie kleurlagen is een redelijke vuistregel.

Met de eerste laag bepaalde je de primaire kleuren. De tweede laag maakt het dan mogelijk om het schilderij zoveel mogelijk af te maken. De laatste laag kan dan dienen om details toe te voegen en het olieverf schilderij te vervolmaken. Sommige mensen brengen dan later nog een laag vernis aan om de kleuren beter te behouden.

Welk Materialen heb Je Nodig als je Schildert met Olieverf?

Als je kunstgeschiedenis studeert dan heb je misschien ook wel enige kennis van de materialen waarmee wordt gewerkt om kunstwerken te maken. Maar welke zijn specifiek nodig om in olieverf te schilderen?

Als je zelf regelmatig met olieverf wilt schilderen zul je wat van de noodzakelijke materialen moeten aanschaffen.

Koop een Goede Ondergrond voor je Schilderij

Zorg voor een sterke en stabiele ondergrond om op te schilderen.

Hierbij kun je denken aan:

  • Hout;
  • Canvas;
  • Linnen;
  • Papier;
  • Karton,

Let wel: Je kunt deze materialen niet gebruiken alvorens ze te prepareren, anders zal het de olie uit de verf wegzuigen. Tegenwoordig vervult Gesso in één keer de functies van de verschillende lagen volgens de traditionele methode.

Olieverf Aanschaffen

Als beginner is het verstandig om tubes olieverf te kopen. Je kunt er dan mee leren werken en de kenmerken gaan begrijpen. Denk eraan dat er allerlei soorten olieverf beschikbaar zijn met verschillende pigmentconcentraties. Goedkope verfsoorten bevatten wat minder pigment of het pigment is niet zo fijn gemalen.

Kwasten en Penselen Kopen om met Olieverf te schilderen

Als je denkt dat één kwast genoeg is dan heb je het mis. Er zijn allerlei verschillende soorten penselen en het is belangrijk dat je het juiste type kiest. De kwaliteit van een penseel heeft zowel betrekking op de haren, de metalen huls (bus) waar de haren van het penseel samenkomen en de verbinding vormt met de steel.

Er zijn drie soorten penselen:  plat, rond en de kattentong (combinatie van een ronde en een platte penseel). Elke penseel heeft zijn eigen toets.

Je kunt penselen met natuur- en synthetisch haar kopen. Voor het schilderen met olieverf kun je het beste penselen gebruiken met natuurharen, zoals, aan varkens-, marter-, eekhoornhaar, enzovoort. Vooral voor acrylverf zijn de synthetische penselen met nylon of polyestervezel te prefereren boven de natuurlijke haarsoorten, omdat acrylverf de haren aantast. Begin te werken met een paar penselen met korte haren en een lange steel. Daardoor kun je wat afstand nemen tot je werkt. Dit is vooral belangrijk als je op een groot doek aan het werk bent.

Vergeet niet om een fles terpentine te kopen om je verf te verdunnen en om de kwasten olievrij te maken. Reinig je kwasten met zeep en water.

Gebruik een schildersezel als je dat handig vindt
Een schildersezel kan handig zijn | Pixabay - brigesward

Een Schildersezel Gebruiken

Een schildersezel kan een handig hulpmiddel zijn als je gaat schilderen, zeker als je naar buiten gaat. Er zijn allerlei typen schildersezels beschikbaar, houten en metalen, groot formaat en ook tafelezels, nieuw en gebruikt.

Wat zijn de voordelen?

  • Je kunt zowel staand als zittend schilderen;
  • Het voordeel is dat je het schilderdoek recht voor je hebt en niet op de tafel legt. Doordat je recht voor je werk zit en er dus niet van boven af naar kijkt ontstaat er geen vertekening in je beeld. Zo is het makkelijker om juiste verhoudingen te schilderen;
  • Een schildersezel is veel beter voor de houding van de schilder. Hierdoor hij/zij veel langer door schilderen zonder rugklachten te krijgen.

Wat Ga je Schilderen met Olieverf?

De ene keer loop je over van inspiratie en vloeien de ideeën vanzelf uit je penseel, de andere keer wil de inspiratie maar niet op gang komen, ook al heb je nog zoveel zin om te schilderen.

Begin gewoon met een doek, zonder enig plan en laat het olieverf schilderij zichzelf vorm geven, gewoon door te schilderen wat er op dat moment in je op komt. Hierdoor ben je vrijer om gewoon te accepteren wat je overkomt tijdens het schilderen en is de kans dat je een schilderij maakt dat je niet achter jezelf had gezocht des te groter. Het schilderij hoeft echt niet de eerste keer te slagen.

Tips om inspiratie op te doen:

  • Kijk goed om je heen: kijk naar de natuur, architectuur, gewoon wat jij een mooi plaatje vindt om de te schilderen!
  • Kijk naar je eigen vakantiefoto’s;
  • Bezoek open kunstroutes, waarbij je naar hun schilderijen in het atelier van de kunstschilder zelf kunt kijken en hem/haar vragen kunt stellen;
  • Zoek op het internet onder inspiratie voor kunstschilders;
  • Ga naar een museum en vergelijk de verschillende resultaten die schilderijen met olieverf tot stand kunnen brengen;
  • Koop boeken over de technische aspecten van het schilderen met olieverf.

Vind je toch nog steeds moeilijk om te beginnen, wil je verschillende olieverf technieken uitproberen, of wil je meer weten over bijvoorbeeld schilderen met waterverf, neem dan contact op met een privéleraar van bijvoorbeeld Superprof bij jou in de buurt.

Heb je een leraar Schilderen nodig?

Vond je dit artikel leuk?

5,00/5 - 1 waardering(en)
Laden...

Joep