Het kan zijn dat het woord zoölogie een beetje onbekend bij je overkomt. Toch is het een van de drie hoofdtakken van de biologie, en de Nederlandse term is dierkunde. De andere takken heten botanica (plantkunde) en microbiologie. Iemand die als wetenschapper in de zoölogie werkzaam is kan allerlei onderwerpen bestuderen van dieren fysiologie en diergedrag tot entomologie en biochemie.

Wat houdt zoölogie dan eigenlijk in? Een eenvoudige uitleg wijst naar het primaire doel: alles van dieren te bestuderen van het unieke ecosysteem waarin ze leven tot de moleculaire processen die het helpen te overleven.

Zoölogen kunnen in allerlei werk aangetroffen worden: het leiden van een innovatief onderzoeksproject tot het wildbeheer van levende organismen in nationale parken. Een wat ingewikkelder definitie dat je zal helpen om het concept te begrijpen begint met de geschiedenis van de zoölogie als discipline.

Waarom eigenlijk biologie studeren?

strandvogel op zandvlakte
Zoölogie bestudeert kwetsbare en complexe ecosystemen zoals die van wildvogels | bron: Pixnio

Wat houdt Zoölogie in?

Zoölogie heeft te maken met het dierenrijk. Het tracht de cellulaire ontwikkeling van dieren en ook de interactie van dieren met hun omgeving te begrijpen. Evenals het vlak van de botanica begint de geschiedenis ervan met de aanvang van de menselijke beschaving en hun zorg voor levensonderhoud.

Zoölogie begon dus als een manier om dieren te begrijpen om jachtmethoden te verbeteren. Dit breidde zich later uit tot het houden van huisdieren. De uitvoerige en gedetailleerde kennis van dierengemeenschappen en hun verhouding tot hun omgeving vormde de basis van de zoölogie zoals we dat vandaag kennen.

Tijdens de 18e eeuw verschoof het vlak van de zoölogie en de studie ervan toen Carolus Linnaeus een benamingssysteem opzette. Dieren en hun functies werden hierdoor niet als uniek beschouwd maar in hun relatie met elkaar.

De zorg in de 19e eeuw wat cellulaire en moleculaire onderzoek betreft drong ook binnen in het veld van de zoölogie. Zoöloog Georges Cuvier zette opnieuw de studie op zijn kop door zijn ontdekking van de vergelijkende anatomie. Op zijn beurt werd dit weer beïnvloed door zowel de celtheorie en de vooruitgang in het vlak van de ontwikkelingsbiologie en de embryologie.

Charles Darwin werd beroemd doordat hij in de 20e eeuw nog een mijlpaal in de geschiedenis van de zoölogie voortbracht. Zijn ontwikkeling van de evolutietheorie zette niet alleen de botanische wetenschappen op zijn kop maar ook alles wat betrekking heeft op organische wetenschappen.

Tijdens de 20e en de 21e eeuw vond nog een andere verschuiving plaats in de zoölogische wetenschappen. Men stelde minder belang in classificeringsinspanningen. Het oplossen van de biologische problemen van de wereld door onderzoek van natuurbescherming kreeg voorrang.

Mariene biologie: onderzoek op en in het water

Hoe Zoölogie te Studeren

Als je in de zoölogie geïnteresseerd bent dan ben je waarschijnlijk al bezig met een Bachelors in de biologie, je neemt het als een deel van een vereist vakkenpakket of als een keuzevak. Is geen van deze dingen op je van toepassing en ben je gewoon geïnteresseerd in de structuur en de functies van het dierenrijk dan kunnen deze tips je wellicht van dienst zijn.

De studie van dieren binnen de biologie kan op verschillende manieren plaatsvinden. We richten ons hier op het begrijpen van enkele van de basistermen binnen de zoölogie. Deze biologische wetenschap heeft te maken met alles wat organismen betreft en het is daarom belangrijk om te zien hoe verschillende klassen binnen het dierenrijk onderscheiden worden.

Hoe kies je een biologie studie?

Amfibieën

De meeste mensen denken dat deze groep dieren beperkt is tot de kikkers, die we veelal alleen kennen door films of biologie experimenten met elektriciteit. Er is echter meer diversiteit dan we wel beseffen. Salamanders, watersalamanders, padden en blinde wormen behoren er ook toe. Er zijn zelfs wereldwijd meer dan vierduizend verschillende soorten amfibieën.

salamander op droge boombladeren
| bron: Maxime Thibault op Pixabay

Wat is precies een amfibie? Het zijn behoorlijk gespecialiseerde dieren in de zin dat ze zowel in als buiten het water kunnen leven. Het woord amfibie dat gebruikt wordt voor deze dieren heeft wortels in het Griekse woord dat "een dubbel leven leiden" betekent. Deze dieren maken deel uit van de klasse die Amphibia heet en zijn gewervelde dieren.

Milieubescherming is sterk gekoppeld aan de ecologie

Gewervelde Dieren

De officiele benaming van wat gewervelde dieren precies zijn kan wat ingewikkeld overkomen. Binnen het fylum Chordata vormen gewervelde dieren deer grootste subfylum. Dit heeft echter alleen te maken met de technische kant van hun classificatie. Dieren maken deel uit van dit subfylum als ze een aantal belangrijke karakteristieken hebben zoals:

  • de aanwezigheid van een ruggengraat
  • een spierstelsel hebben
  • een zenuwstelsel hebben
  • een deel van dit zenuwstelsel is beschermd door de ruggengraat

Deze dieren maken deel uit van allerlei wezens die je waarschijnlijk wel kent: alle vissen, amfibiën, reptielen, vogels en zoogdieren. In wetenschappelijke termen zijn dat de Osteichthyes, Amphibia, Reptilia, Aves and Mammalia.

Misschien vraag je wel af of er nog dieren over zijn na deze grote groep. We hebben echter ook nog de ongewervelde dieren.

Ongewervelde Dieren

Zoals de naam al aangeeft heeft deze diersoort geen wervelkolom. Misschien heb je de indruk dat deze groep niet zoveel dieren bevat, maar die mening is volkomen verkeerd. Het omgekeerde is zelfs waar: ze maken zelfs 90% van alle levende dieren op aarde uit.

Ongewervelden zijn onder andere de kwallen, zee-egels en sponzen, maar er zijn ook eetbare dieren  zoals inktvissen, slakken, krabben en kreeften.

Botanica: de studie van planten

Wat voedsel aangaat, de ongewervelde dieren zijn zeer belangrijk in de voedsel keten in het algemeen en niet alleen als een bron van eten voor zeedieren. Ze voeden vissen, vogels, zeeleeuwen, walvissen en veel andere gewervelde dieren. Deze dieren onderhouden niet alleen het dierenrijk maar ook de biologische processen ervan.

kameleon loopt op tak
In veel ecosystemen zijn allerlei dierklassen nodig om te kunnen overleven | bron: Flickr

Reptielen

Je zult al vast een keer in aanraking zijn gekomen met reptielen. Een aantal van de meest bekende zijn slangen, hagedissen en krokodillen. Schildpadden maken ook deel van de groep uit.

In Hollywood zijn reptielen vaak de slechterikken. Godzilla is een afschrikwekkend reptielmonster. Wetenschappers geven echter aan dat sommige reptielen en vogels een gemeenschappelijke voorouder schijnen te hebben.

Dat brengt ons tot het belangrijke feit dat de wereld lang geleden veel meer reptielen bevatte. De meeste soorten, waaronder zee-reptielen en dinosauriërs, zijn inmiddels uitgestorven.

Reptielen hebben veel kenmerken:

  • epidermische schubben
  • de schubben bevatten bèta keratine en alfa keratine
  • ze hebben een achterhoofdsknobbel
  • ze hebben geen anterieur coronoïde bot (een deel van de onderkaak bij zoogdieren)
  • de ontwikkeling van de embryo's vindt meestal uitwendig plaats (in eieren bijvoorbeeld)

Het is goed om op te merken dat reptielen een veel kleiner economisch effect hebben op het menselijke leven dan andere gewervelde dieren. Ze hebben echter wel een grote bijdrage wat ongediertebestrijding betreft.

Microbiologie: een boeiende tak van de biologie

Leefgebied

Als je zou worden gevraagd werd om je leefgebied aan te geven, zou je dat op de juiste wijze kunnen doen met betrekking tot de definitie van de term leefgebied? Mocht je twijfelen dan zullen we je aan een paar belangrijke kenmerken van een leefgebied herinneren. Deze specifieke term is gedefinieerd als een unieke omgeving waar een organisme of een netwerk van organismen leven, inclusief alle niet-levende en levende wezens in die specifieke omgeving.

Laten we een voorbeeld geven: als je de stad waarin je leeft zou aangeven als je leefomgeving, inclusief alle niet menselijke en menselijke factoren erin, dan zou je ook het appartement of huis waarin je woont kunnen aangeven als je micro-leefgebied.

In de natuur zou op dezelfde wijze een meertje inclusief alle plant en diersoorten die erin leven naast alle niet levende aspecten zoals het soort grond en het water dat erin wordt gevonden een leefgebied kunnen zijn. De micro-leefomgeving van dit organisme zou dan het structuur van de plant waarin het leeft en het zou ook de parasieten die zijn lichaam bewonen kunnen inhouden.

Moleculaire biologie: zoekt in het nog kleinere dan een micro-leefomgeving

Een ruime omschrijven schijnt een hoge mate van flexibiliteit toe te laten. Daarnaast vraagt het ook een hoog niveau van nauwkeurigheid en detail. Zorg er daarom voor dat je de termen leefgebied en micro-leefgebied op een juiste en effectieve manier gebruikt.

zeekrab op het strand
Zoölogie is een integraal deel van enkele leidende inspanningen op het gebied van de milieubescherming | bron: Piqsels

Banen in de Zoölogie

Veel middelbare school leerlingen en Bachelor studenten denken vaak nauwelijks aan baanvooruitzichten totdat ze hun studiegebied hebben gekozen of zelfs al hun diploma hebben. Het is echter van belang te bedenken dat zelfs voor profs het belangrijk is om het identificeren van de specialisatie waarvan je deel wilt gaan uitmaken zodanig te doen dat je binnen de biologiewetenschappen uitkomt.

We hebben goed nieuws: banen in de zoölogie zijn er veel en gevarieerd. En al zijn er niet veel banen die een specifieke graad in de biologie eisen, toch is het een uitstekende gelegenheid om je interdisciplinaire interesses te combineren.

Hier zijn wat voorbeelden van de gebieden waarin je studies kunt oppakken als je belangstelling hebt in parkonderhoud en ander natuurbeheerprogramma's:

  • fysiologie
  • wildlife biology
  • ichthyologie
  • cellulaire biologie
  • neurobiologie
  • ethologie
  • mammalogie
  • wiskunde
  • conservatie biologie
  • chemie
  • ecologie
Heb je een leraar Biologie nodig?

Vond je dit artikel leuk?

0 vote(s)
Laden...

Joep