Behavioural economics is naar verhouding een betrekkelijk nieuw terrein binnen de economie als je het vergelijkt met neoklassieke economie of post-Keynesiaanse theorie.

In wezen is behavioural economics het tegenovergestelde van klassieke economie. Dat komt omdat behavioural economics vanwege een samengaan van psychologie en economie er vanuit gaat dat mensen niet altijd een verstandige keus maken als ze een economische beslissing moeten nemen.

Behavioural economen stellen dat dit het geval is omdat mensen niet geheel los zijn van hun emoties zijn als ze een economische besluit maken. Het hart heeft dus soms voorrang boven het verstand.

Klassieke en neoklassieke denkrichtingen in de economie geloven daarentegen dat individuen:

  • rationeel economische wezens zijn
  • in staat zijn om op een objectieve wijze de voor en nadelen van een besluit te kunnen afwegen
  • zich kunnen aanpassen aan nieuwe informatie en dat mee kunnen nemen in het nemen van besluiten

Hiertoe behoort ook de wijze waarop de economie tijdens de Industriële Revolutie werd bezien.

Tot voor kort bevond de neoklassieke economie zich in een tijdperk van bijna ongeëvenaarde populariteit. Veel van de theorieën en modellen van deze school waren paradepaardjes van zowel economie studenten als economen.

Het optreden van wereldwijde gebeurtenissen zoals de financiële crisis van 2008 kon niet meer worden worden verklaard door traditionele neoklassieke economische modellen. Hierdoor kregen andere denkrichtingen meer aandacht. Behavioural economics geniet als gevolg daarvan een verhoogde mate van aandacht, en het is niet moeilijk te zien waarom dat het geval is.

Er zijn een aantal economen die op dit terrein Nobelprijzen hebben gekregen, en behavioural economics helpt om op een betere wijze te verklaren waarom we besluiten nemen. Het ziet ernaar uit dat dit naar verhouding nieuwe economische vlak zich zal uitbreiden.

Dit artikel legt een aantal kernpunten van de theorie van behavioural economics uit. Het schenkt ook aandacht aan een aantal sleutelfiguren ervan en werken die ze gepubliceerd hebben.

Wil je meer weten over de naoorlogse economie?

Een kaart over consumptie.
De psychologie achter reclame is heel interessant | Bron: Pexels
De beste leraren Economie beschikbaar
Noah
Noah
15€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Jef
Jef
20€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Amata
Amata
19€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Jari
Jari
35€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Jonas
Jonas
25€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Souhail
Souhail
19€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Lotte
Lotte
20€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Aigul
5
5 (3 reviews)
Aigul
15€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Noah
Noah
15€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Jef
Jef
20€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Amata
Amata
19€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Jari
Jari
35€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Jonas
Jonas
25€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Souhail
Souhail
19€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Lotte
Lotte
20€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Aigul
5
5 (3 reviews)
Aigul
15€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Let's go

Hoe Behavioural Economics Een Stempel op de Maatschappij Drukt

Een toch behoorlijk zware term als behavioural economics kan je doen afvragen waarom je het zou moeten leren. Het is een vraag die mensen vaker stellen bij bepaalde beroepen, vakken of lesstof: wat is het nut ervan.

Er zijn weinig dingen zo actueel in de huidige maatschappij als de trends die behavioural economics probeert te bevatten. Juist omdat economie en financiën zo een grote rol spelen in de maatschappij en omdat burgers steeds meer opgroeien in een wereld waar consumptie en productie voorop staat.

Aan de hand van een voorbeeld kunnen we laten zien hoe relevant behavioural economics is. We gaan het hier hebben over het fenomeen ‘nudging’. Nudging is iets waar we allemaal mee in contact komen, iedere dag weer, zonder erbij stil te staan.

Juist daarom is het zo belangrijk om iets meer te weten van behavioural economics en in dit geval nudging.

De geschiedenis van de economie.

Nudgen is namelijk iets wat veel voorkomt in de marketing: websites en reclames worden zo aangepast dat consumenten eerder overgaan op het kopen van een product. De marketingstrategie die een bedrijf daarvoor gebruikt is gebaseerd op het koopgedrag van een klant en volledig aangepast aan de psychologie erachter.

Door knoppen op een website een bepaalde kleur te geven, door tekst op een bepaalde manier op te maken, door reclames op een bepaalde manier te formuleren: er zit altijd een strategie en een theorie achter en als consument zijnde is het belangrijk op de hoogte te zijn van die strategie. Die is dus gebaseerd op psychologie zoals je die leert bij behavioural economics.

Als je erover na gaat denken of je in behavioural economics gaat verdiepen zul je zien dat er veel theorieën zijn die van directe toepassing zijn op jouw leefomgeving of levensstijl. Dat komt, zeker als het gaat om het kopen van producten en het uitgeven van geld, omdat we in een maatschappij leven waar we ongelofelijk veel keuze hebben.

Als je vervolgens denkt dat wij vrij zijn om keuzes te maken, dan zit je er naast. Het is uiteraard zo dat je alle keuzes mág maken, maar door behavioural economics hebben economen en marketeers hun bedrijven, websites en producten zo gestructureerd dat je uiteindelijk richting een bepaalde keuze wordt geleid.

Op het moment dat je gaat nadenken over de manier waarop een supermarkt is ingericht, waarop de producten in die supermarkt zijn verpakt en waarop bonus- en voordeelacties zijn ontworpen, dan zal je zien dat er heel goed over alles om ons heen is nagedacht. Je gaat bewuster worden van je omgeving en beter nadenken over de keuzes die je maakt. Daarom is behavioural economics zo belangrijk, voor iedereen.

Reclame was altijd al belangrijk, maar vanwege de tijd die wij doorbrengen op het internet en daarbij in contact komen met advertenties, is het belangrijk om te weten welke theorieën er worden toegepast en wat voor effect dit op je heeft.

Maar uiteindelijk gaat het verder dan reclame. Behavioural economics gaat ook over de financiële markten, de wereldeconomie en het grote geld. In een tijd waarin het kapitalisme hoogtijdagen viert is het daarom zo belangrijk om de connectie tussen consumptie, geld en mensen en hun gedrag beter te leren begrijpen. Sterker nog, als het aan ons zou liggen zou behavioural economics al op de basisschool gegeven moeten worden!

Om je een beetje een idee te geven welke theorieën er nog meer zijn bij behavioural economics en welke boeken je kan lezen om meer te begrijpen over hoe de mens zich in relatie tot de economie gedraagt, raden we je aan om snel verder te lezen!

Boek een bijles economie op Superprof

Times Square in New York
We zijn omgeven met reclame, iedere dag weer | Bron: Pexels

Behavioural Finance

Behavioural finance is een subgroep van behavioural economics. Met behulp van de psychologie tracht het de principes daarvan toe te passen om het gedrag van financiële markten te verklaren.

De gedachtegang gaat uit van hetzelfde principe als behavioural economics – namelijk dat individuen niet op een rationele manier beslissingen nemen en niet altijd zoals tevoren werd gedacht zich gedragen op manieren die uiteindelijk hun persoonlijke rijkdom zullen maximaliseren.

Als gevolg daarvan is behavioural finance niet een voorstander van de 'efficient market hypothesis' – het idee dat de prijzen van goederen en diensten alle voorhanden zijnde informatie weergeven.

Met behulp van deze principes tracht behavioural finance te verklaren waarom marktanomalieën voorkomen zoals:

  • dramatische toenames in de waarde van aandelen zoals bij markt zeepbellen
  • dramatisch ineenstortingen van de aandelen prijzen

Het is heel nuttig om behavioural finance te bestuderen en te begrijpen. Fund managers hebben bijvoorbeeld een gevestigd belang in het begrijpen waarom behavioural finance de investerings beslissingen die ze maken kunnen beïnvloeden. Het helpt zulke managers begrijpen welke onbewuste vooroordelen een invloed kunnen uitoefenen op een beslissing om een investering te kopen of te verkopen.

Enkele van de hoofdconcepten van behavioural finance worden hieronder uitgelegd.

Confirmation Bias

Confirmation bias is een manier waarop individuen de neiging hebben om informatie op een bevooroordeelde manier uit te leggen. Dit gebeurt omdat individuen geneigd zijn om bewijsmateriaal dat hun eigen interpretatie ondersteunt te erkennen terwijl ze bewijsmateriaal dat hun gezichtspunten tegenspreekt zullen negeren.

In het geval van behavioural finance wordt hier bijvoorbeeld gekeken naar de manier waarop beleggers informatie verwerken. Beleggers willen alles weten over markten en producten maar zullen bepaalde informatie die hun gelijk bevestigt eerder vertrouwen. Bijvoorbeeld: beleggers met aandelen in olie zullen eerder op zoek gaan naar informatie die zegt dat olie de toekomst is dan naar artikelen die ze vertellen dat ze moeten overstappen naar aandelen in groene energie.

In de beleggerswereld of als consument moet je dus oppassen voor campagnes die je gelijk onderstrepen en daarmee hopen dat je meer uitgeeft: ze spelen in op je gevoel dat je gelijk wilt hebben.

Herd Instinct

Het idee achter herd instinct is dat mensen geneigd zijn om de handelingen van anderen te volgen zonder te overwegen of ze dat wel of niet zouden moeten doen.

Kuddegedrag is een eeuwenoud fenomeen en iets dat op veel manieren toepasbaar is op onze maatschappij vandaag de dag. Laten we bijvoorbeeld eens kijken naar het begin van de coronapandemie. Veel mensen begonnen hysterisch wc-papier in te slaan, zonder zich eigenlijk af te vragen waarom. Steeds meer mensen gingen mee in deze massahysterie, vaak met als enige verklaring dat de rest het ook deed. Het koopgedrag van consumenten werd in deze situatie nog eens extra gevoed door angst voor een nieuw virus, maar het toont aan hoe mensen in groepen keuzes kunnen maken die lang niet altijd rationeel zijn.

Bijles economie, vind een leraar op Superprof

Een vrouw in de supermarkt.
Over de inrichting van de supermarkt is goed nagedacht. | Bron: Pexels

Loss Aversion

Loss aversion is een van de hoekstenen van de concepten van zowel behavioural finance en in het algemeen behavioural economics. Deze theorie poneert dat individuen het verlies van iets sterker ervaren dan het vooruitzicht om iets te winnen. Dit betekent dat individuen bereid zijn een risico te lopen om zodoende een verlies te voorkomen.

In de wereld van beleggingen betekent dit het volgende: de risico’s van een mogelijke investering wegen zwaarder mee dan de potentiële winst die zo’n belegging kan opleveren. Dat houdt in dat we terughoudend kunnen zijn bij het doen van risicovolle beleggingen terwijl de mogelijke winst de risico’s ver kan overschrijden. Bij marketing wordt daar handig op ingespeeld: door te stellen dat producten de laatste producten in de voorraad zijn en dat het product waarschijnlijk niet terugkeert beseffen consumenten dat ze de kans lopen iets (lees: een mogelijkheid) te verliezen, waardoor ze sneller geneigd zijn toe te happen. Het is een tactiek die bijvoorbeeld Booking.com veel toepast!

Self-Attribution Bias

Dit concept is ook bekend als de self-serving bias en is nauwgezet binnen de psychologie bestudeerd. Het beschrijft de neiging van een persoon om positieve uitkomsten toe te schrijven aan hun eigen vaardigheden en kennis, maar negatieve uitkomsten toe te schrijven aan omstandigheden die buiten hun invloedssfeer liggen.

Self-Attribution bias ligt in het verlengde van confirmation bias. Een goed voorbeeld hiervan is hoe luchtvaartmaatschappijen tegenwoordig proberen groener te vliegen en dat betrekken in het verkoopproces van tickets. Op het moment dat jij een ticket aanschaft, word je op het hart gedrukt dat je met het kopen van zo’n ticket bijdraagt aan een groenere wereld. Eigenlijk is het natuurlijk andersom: door te vliegen draag je bij aan milieuvervuiling, want luchtvaart is een zeer vervuilende sector. Maar door het zo te framen dat jouw ticket bijdraagt aan een groene wereld, houd jij een positiever gevoel over aan je aankoop!

Sleutelfiguren in Behavioural Economics

Door de jaren heen zijn een aantal economen en psychologen als sleutelfiguren binnen het veld van de behavioural economics opgedoken. Hieronder vermelden we slechts een paar van deze baanbrekende economen. Je zult als je behavioural economics diepgaander bestudeert wel meer tegenkomen.

Daniel Kahneman en Amos Tversky

Kahneman en Tversky worden in sommige kringen beschouwd als de oprichters van het veld van behavioural economics.

Daniel Kahneman is wonderlijk genoeg zelf geen econoom maar heeft veel bijgedragen aan het terrein van de behavioural economics. Hij is van beroep psycholoog en heeft met zijn vriend de wijlen Tversky aan een aantal projecten gewerkt. Hun samenwerking besloeg tientallen jaren.

Kahneman ontving in 2002 voor zijn bijdragen de Nobelprijs voor economie. Tversky kon de onderscheiding niet meer in ontvangst nemen omdat de toekennende instantie postuum geen prijzen toekent.

Enkele van hun voornaamste bijdragen op het vlak van de behavioural economics zijn concepten zoals:

  • loss aversion (zoals hierboven beschreven)
  • prospect theory dat in het kort poneert dat netto verliezen en winsten op een verschillende wijze door individuen worden gewaardeerd en beoordeeld.

Richard Thaler

Richard Thaler heeft terecht de laatste paar jaar in de media veel aandacht gehad. En vooral nadat hij de Nobelprijs voor economie in 2017 ontving is de aandacht van het grote publiek voor behavioural economics en Thalers ideeën alleen maar toegenomen.

Alhoewel Thaler eerder met Kahneman en Tversky heeft samengewerkt is hij ook bekend om zijn eigen prestaties. Het meest is hij waarschijnlijk bekend om theorieën zoals:

  • bounded rationality
  • het inherente gebrek aan zelfbeheersing van het individu
  • nudge theory

Natuurlijk zijn er evenals in elk gebied van de economische denkrichtingen evenzeer personen die de ideeën bekritiseren als die ze ondersteunen.

De voornaamste tegenstanders van behavioural economics zijn economen die geloven in het concept van een efficiënte markt. Dit is begrijpelijk omdat zulke personen bijna het omgekeerde geloven van behavioural economen als het gaat om het analyseren en voorspellen van consumentengedrag!

Eugene Fama, bekend als de oprichter van de theorie van market efficiency is bijvoorbeeld geen voorstander van behavioural finance. Een van zijn hoofdargumenten tegen behavioural finance is het feit dat efficient market hypothesis (ook al is het niet perfect) beter slaagt in het voorspellen van economische trends en gedrag vergeleken met waar behavioural finance of economics toe in staat is.

Een vrouw op koopjesjacht.
Hoe zouden deze koopjes tot stand zijn gekomen? | Bron: Pexels

Kom Meer te Weten Door Populaire Behavioural Economics Boeken te Lezen

Als behavioural economics een gebied is dat je nader zou willen bestuderen dan kan het de moeite waard zijn om wat van de meest populaire boeken op dit gebied te lezen.

Dergelijke boeken benadrukken niet alleen sommige hoofdconcepten van behavioural economics. Ze helpen je ook vertrouwd te raken met de leidende denkers op dit terrein en de verschillende onderwerpen die je waarschijnlijk zult gaan bestuderen als je een dergelijk vak zou gaan bestuderen op de universiteit.

Enkele populaire en aansprekende boeken zijn onder andere:

  • Nudge: Improving Decisions About Health, Wealth, and Happiness door Richard Thaler
  • Why Smart People Make Big Money Mistakes door Gary Belsky en Thomas Gilovich
  • The Invisible Gorilla: How Our Intuitions Deceive Us door Christopher Chabris and Daniel Simons
  • Thinking, Fast and Slow door Daniel Kahneman

Deze lijst is niet uitputtend maar voel je vrij om als je een boek over behavioural economics vindt dat er aantrekkelijk uit ziet of door een vriend of leraar wordt aangeraden het door te nemen. Zoek boeken over het onderwerp die op een interessante en onderhoudende wijze beschreven zijn en die je iets nieuws op dit vlak kunnen bijbrengen.

Lees meer over hoe de economie de wereld heeft gevormd!

Als je meer wilt leren over behavioural economics en zijn hoofdconcepten dan kun je voor begeleiding en hulp ook een bijlesleraar in de arm nemen. Superprof heeft bijvoorbeeld bijlesleraren op allerlei gebieden inclusief psychologie en economie.

Laat je bijlesleraar vooraf weten op welk terrein van behavioural economics of behavioural finance je bijgeschoold zou willen worden. Dit geeft hem of haar dan genoeg tijd om aangepast lesmateriaal bij elkaar te zoeken. Je zult daardoor het meeste uit je lesuren kunnen halen. Superprof biedt on-line en thuislessen en je kunt zelf aangeven wanneer lessen voor jou het beste uitkomen. Dat maakt het wel heel gemakkelijk om een bijlesleraar te vinden die volgens jouw agenda en budget kan werken.

Als je je postcode of woonplaats invult dan krijg je een lijst van plaatselijke bijlesleraren te zien. Hulp is dus beschikbaar of je nu over Kahneman ofwel over de laatste theorieën van Thaler meer te weten wilt komen!

>

Het platform dat privé leraren en leerlingen met elkaar verbindt

1ste les gratis

Vond je dit artikel leuk? Laat een beoordeling achter!

5,00 (1 beoordeling(en))
Laden...

Joep