Schilderkunst kan net zulke krachten ontwikkelen als muziek bezit. - Wassily Kandinsky

Dwalen door de geschiedenis van de Vlaamse schilderkunst is puur genieten. Niet enkel voor Vlaanderen, maar ook voor de universele geschiedenis van de schilderkunst. Van de Vlaamse primitieven tot de meest recente kunststromingen: het werk van de Vlaamse meesters vormt één aaneenschakeling van artistieke hoogtepunten.

Zes eeuwen waarin Vlaanderen zichzelf op de kaart zet, met innovatieve schilderkunst, grootse leermeesters en technieken waarvoor kunstenaars en liefhebbers van over de ganse wereld hun ogen op Vlaanderen gericht hebben. Op de geraffineerde verbeelding en esthetiek van de Vlaamse meesters en hun werken.

De beste leraren Schilderen beschikbaar
1e les gratis!
Gitte
Gitte
15€
/u
1e les gratis!
Sunny
Sunny
20€
/u
1e les gratis!
Jolien
Jolien
20€
/u
1e les gratis!
Nell
Nell
20€
/u
1e les gratis!
Kaylin
Kaylin
20€
/u
1e les gratis!
Annelies
5
5 (3 reviews)
Annelies
12€
/u
1e les gratis!
Jens
Jens
35€
/u
1e les gratis!
Lisa
Lisa
22€
/u
1e les gratis!
Gitte
Gitte
15€
/u
1e les gratis!
Sunny
Sunny
20€
/u
1e les gratis!
Jolien
Jolien
20€
/u
1e les gratis!
Nell
Nell
20€
/u
1e les gratis!
Kaylin
Kaylin
20€
/u
1e les gratis!
Annelies
5
5 (3 reviews)
Annelies
12€
/u
1e les gratis!
Jens
Jens
35€
/u
1e les gratis!
Lisa
Lisa
22€
/u
1ste les gratis>

Vlaamse primitieven

Met de Vlaamse Primitieven duikt onder de Bourgondische hertogen een totaal nieuwe schilderstijl op. In zijn duizelingwekkende realiteitsweergave overtreft die alles wat tot dusver is bereikt. Van Eyck, Van der Weyden, Bouts, Bosch en alle andere Vlaamse primitieven geven met hun inventieve en verfijnde werk beeld van hun laatmiddeleeuwse leefwereld. Het is een opmerkelijk hoogtepunt in de kunstgeschiedenis: de periode dat de Vlaamse Primitieven op de voorgrond treden.

De schilders die er deel van uitmaakten woonden en werkten in diverse, bloeiende steden zoals Antwerpen, Brugge, Gent, Leuven en Brussel. Dankzij hun meesterlijke beheersing van het nieuwe medium olieverf en hun oog voor detail stuwden ze de schilderkunst naar ongekende hoogten en veranderden ze de loop van de kunstgeschiedenis voorgoed. In die tijd waren opdrachten niet alleen afkomstig van hoven en religieuze instellingen, maar ook van steden en hun burgerij. Voor het eerst namen schilders een prominente positie in in de maatschappij.

Het graafschap Vlaanderen en het hertogdom Brabant trokken toen kunstenaars van de omliggende gebieden aan. Ze werden door koningen en andere lieden van hoog aanzien in het buitenland uitgenodigd en hadden invloed op de kunst in heel Europa.

De term ‘Vlaamse Primitieven’ is oorspronkelijk een letterlijke vertaling van de Franse benaming ‘Les Primitifs flamands’, waarbij het Franse 'primitif' in de betekenis van 'vroeg, eerst' te begrijpen is, afgeleid van primo.

Kenmerken

De Vlaamse Primitieven schilderende religieuze onderwerpen. De kunstenaars behoren tot de eerste schilders die op grote schaal olieverf gaan gebruiken. Hierdoor kunnen ze een veel groter detail bereiken, dan met oudere technieken. Ze werden dan ook in heel Europa beroemd vanwege hun uitgebreide landschappen en de gedetailleerde afbeeldingen van personen en kleding. Ze beïnvloeden hiermee ondermeer de Renaissance kunst van Italië.

Geschiedenis

De Vlaamse Primitieven, ook wel de Noordelijke Renaissance, verwijst naar het begin van de Nederlandse en Vlaamse schilderkunst en omvat grofweg de kunstenaars die tussen 1400 en 1550 in de Nederlanden actief waren. Deze kunstenaars werkten in het Bourgondische koninkrijk, een gebied dat Nederland, België, Luxemburg, het Noorden van Frankrijk en delen van Duitsland omvatte.

schilderkunst-vlaamsemeesters-toren van Babel-Pieter Bruegel de Oude
Toren van Babel gemaakt door Pieter Bruegel de Oude

Ook vandaag de dag nog zijn we trots op dit unieke artistieke erfgoed. Je kunt het nalatenschap van de Vlaamse Primitieven bewonderen in talrijke musea in heel Vlaanderen. De belangrijkste zijn de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten in Antwerpen en Brussel en het Groeningemuseum in Brugge. Ook het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten in Gent, Museum M, Mayer van den Bergh en het Sint-Janshospitaal hebben een waaier werken van de Vlaamse Primitieven.

Renaissance: inspiratie in Italië

1500. Antwerpen evolueert tot een van de meest prestigieuze Europese cultuurcentra. Bovendien komen de schilders van het Bourgondisch-Habsburgse hof in contact met de Italiaanse renaissance. Kunstenaars als Floris en Breugel reizen naar Italië. Met hun landschap, genre-, portret- of historieschilderkunst zijn ze de wegbereiders voor de jonge Rubens. Andere grote meesters uit de periode zijn Pieter Coecke en Jan Gossaert

De Vlaamse renaissanceschilderkunst uit de zestiende eeuw ontstond als reactie op de Italiaanse renaissance, doordat tal van schilders uit de Nederlanden omstreeks deze periode Italië bezochten en er bijgevolg werden beïnvloed. De Vlaamse renaissanceschilderkunst onderscheidt zich van het origineel, door haar combinatie van recente innovaties uit Italië te combineren met de lokale tradities van de vroeg-Nederlandse schilders. Het artistieke centrum bevond zich in deze periode in de Zuidelijke Nederlanden en meer bepaald in Antwerpen.

schilderkunst-vlaamsemeesters-peter paul rubens
Peter Paul Rubens

Kenmerken

Terwijl in Italie de Renaissance bloeide waren er in het noorden van Europa andere ontwikkelingen gaande. De wedergeboorte van de klassieke oudheid op religieus en kunstzinnig gebied speelde geen rol in Noord-Europa waar men andere gebruiken, rituelen en stijlen had. De traditie van de schilderkunst lag niet bij het schilderen van grote fresco’s, zoals in Italië, maar bij de miniatuurschilderkunst. De noorderlingen waren meester in het weergeven van details.

De ontwikkeling van de olieverf door de Vlaamse gebroeders van Eyck zorgde voor een perfectionering van de  schilderkunst in het noorden (die om zijn stofuitdrukking en gedetailleerdheid bekend stond).

Net zoals de Italianen, die goed op de hoogte waren van het weergeven van de realiteit, was er een soort kruisbestuiving tussen de stijl van Italië en die van het noorden. De noorderlingen waren goed op de hoogte van het in Italië ontwikkelde perspectief.

De uitvinding van de boekdrukkunst (1450) zorgde ervoor dat het werk van kunstenaars uit het noorden en zuiden in heel Europa bekend was.

Geschiedenis

Luther en Calvijn zijn erg invloedrijk met hun ideéen Zo ontstaat de reformatie. Zij zorgen ervoor dat er een scheiding in de kerk ontstaat: katholieken versus protestanten. Voor de kunstenaars heeft deze ontwikkeling grote gevolgen.
Omdat volgens Calvijn het Woord van God het belangrijkste is en het beeld (schilderijen en beelden) slechts voor afleiding zorgt, kregen kunstenaars geen opdrachten meer.
Deze ideeën leiden in 1566 tot de Beeldenstorm, waarin heel veel kerkelijke kunstwerken vernield worden. Veel kunstenaars kiezen noodgedwongen een ander beroep. Dit wil niet zeggen dat er helemaal niet meer geschilderd wordt. Feit is wel dat kunstenaars hun grote opdrachtgever kwijt zijn: de  Katholieke kerk

De beste leraren Schilderen beschikbaar
1e les gratis!
Gitte
Gitte
15€
/u
1e les gratis!
Sunny
Sunny
20€
/u
1e les gratis!
Jolien
Jolien
20€
/u
1e les gratis!
Nell
Nell
20€
/u
1e les gratis!
Kaylin
Kaylin
20€
/u
1e les gratis!
Annelies
5
5 (3 reviews)
Annelies
12€
/u
1e les gratis!
Jens
Jens
35€
/u
1e les gratis!
Lisa
Lisa
22€
/u
1e les gratis!
Gitte
Gitte
15€
/u
1e les gratis!
Sunny
Sunny
20€
/u
1e les gratis!
Jolien
Jolien
20€
/u
1e les gratis!
Nell
Nell
20€
/u
1e les gratis!
Kaylin
Kaylin
20€
/u
1e les gratis!
Annelies
5
5 (3 reviews)
Annelies
12€
/u
1e les gratis!
Jens
Jens
35€
/u
1e les gratis!
Lisa
Lisa
22€
/u
1ste les gratis>

Imposante barok

In 1608 keert de intussen beroemde Rubens uit Italië terug naar Antwerpen. Niet alleen de antieke geschiedenis, maar ook de Contrareformatie tekent zijn werk. Het leidt tot imposante, barokke schilderijen. Rubens' stijl heeft een blijvende invloed op portretten, boerentaferelen, landschappen, stillevens, dieren- en jachtstukken uit de zeventiende eeuw.

schilderkunst-vlaamsemeesters-AnthonyVanDyck
Anthony Van Dyck

Zijn innovaties maakten Antwerpen tot een van Europa's meest belangrijke kunststeden. De schilderijen van Rubens en andere kunstenaars van de Antwerpse School waren belangrijk in de strijd van de contrareformatie tegen het opkomend protestantisme. Anthony van Dyck vernieuwde de portretkunst in Engeland. Andere ontwikkelingen in de Vlaamse barokschilderkunst liepen parallel aan de ontwikkelingen tijdens de Gouden Eeuw in de Nederlandse Republiek, met specialisten historieschilderkunst, portretschilderkunst, genrestukken, marines, landschapschilderkunst en stillevens.

Kenmerken

Vlaamse barokschilders werkten vaak samen omdat bepaalde schilders zich specialiseerden in het schilderen van dieren, landschappen, bloemen, enzovoorts. Frans Snyders werd gevraagd wegens zijn afbeeldingen van dieren, en Jan Brueghel de Oude om zijn landschappen en bloemen. Beide kunstenaars werkten met Rubens samen waarbij deze zich beperkte tot het schilderen van de menselijke figuren en zij de rest invulden. bloemenstillevens die zich ontwikkelden rond 1600 door kunstenaars zoals Jan Brueghel de Oude waren gedeeltelijk een Vlaamse vernieuwing die haar weerklank vond in de doeken van de in Antwerpen geboren Ambrosius Bosschaert de Oude (1573-1621). Andere genres in de schilderkunst die verbonden zijn met Vlaamse barokschilders zijn de monumentale jachtscènes van Rubens en Snyders en de galerijschilderijen van Willem van Haecht en David Teniers de Jongere.

Geschiedenis

Na de Val van Antwerpen (1585) bleef Vlaanderen onder Spaans bewind en geraakte gescheiden van de Nederlandse Republiek. Hoewel heel wat kunstenaars de strijd en chaos in de Spaanse Nederlanden ontvluchtten, floreerde de Vlaamse barokschilderkunst in Antwerpen, meer bepaald de Antwerpse School, met onder meer Peter Paul Rubens, Anthony van Dyck, David Teniers I en II, de oude en de jonge Jan Brueghel, Clara Peeters en Jacob Jordaens als belangrijkste exponenten. Na de Tachtigjarige Oorlog verbleekte het belang van de Vlaamse kunst.

Romantiek

De achttiende-eeuwse schilderkunst wordt een kleurige versiering in de gelambriseerde salons van adel en burgerij. Monumentale altaarstukken blijven aftrek vinden in kerken en kloosters. Pas in de negentiende eeuw gaat de dialoog met het Parijse artistieke milieu de Vlaamse kunstscène bepalen. De romantiek is geboren.
De romantiek in de schilderkunst maakt deel uit van een bredere romantische cultuurbeweging. Haar bloeiperiode kan gedateerd worden tussen het einde van de achttiende eeuw en het midden van de negentiende eeuw.

Kenmerken

De kenmerken van de romantische schilderkunst waren niet eenduidig en verschilden per land, maar hadden als rode draad de nadruk op de verbeeldingskracht en de subjectieve expressie van de individuele kunstenaar. Vaak werd de werkelijkheid enigszins geïdealiseerd weergegeven. De natuur werd ervaren als "bezield". Landschappen en historische gebeurtenissen waren veelvoorkomende onderwerpen, maar er was ook aandacht voor de donkere kanten van het menselijke bestaan, dromen en extreme ervaringen.

Schilders

De Belgische romantiek kende haar hoogtepunt tijdens de regeerperiode van Leopold I (1831-1865) en werd vooral gedomineerd door de historieschilderkunst. Haar belangrijkste vertegenwoordiger was Gustaaf Wappers, die zich vooral concentreerde op de geschiedenis van Vlaanderen, in een patriottische geest. Een andere belangrijke historieschilder was Antoine Wiertz, die vaak teruggreep op de klassieke oudheid. Zowel Wappers als Wiertz werd geïnspireerd door het barokke werk van Pieter Paul Rubens en zij schroomden niet hun grote voorbeeld te imiteren. Nicaise De Keyser, een derde grote naam in de Belgische romantische traditie, werd meer geïnspireerd door de Franse academische kunst. Thematisch richtte hij zich vooral op de Vlaamse geschiedenis van de middeleeuwen en later. Zijn De Guldensporenslag en de Slag bij Woeringen gelden als iconen uit de Belgische romantiek. De roem van de Belgische historieschilders reikte tot ver over de Belgische landsgrenzen en hun werk verheugde zich met name in Duitsland en Frankrijk in een grote populariteit.

Moderne kunst

Na de romantiek, doen de '-ismes' hun intrede: realisme, impressionisme en symbolisme. James Ensor – met zijn onsterfelijke maskers - maakt van Brussel een progressief kunstcentrum. Ondertussen laten de Latemse schilders van zich horen.

schilderkunst-vlaamsemeesters-Felicien Rops
Felicien Rops

Er zijn de expressionistische boerenhanden van Permeke. De surrealistische raadsels en dromen van Magritte en Delvaux. Het brutale neo-realisme van Gustave van de Woestijne. De schilders nemen de toekijkers meer langs Cobra, Zero, vrouwelijke pop-art, Raveels Nieuwe Visie en verontrustende realiteit. De avant-gardistische artistieke uitingen vanaf het begin van de 20e eeuw tot ongeveer de jaren 60 in Vlaanderen krijgen weerklank over de ganse wereld.

schilderkunst-huidige schilder-LucTuymans
Luc Tuymans

Kunst uit Vlaanderen heeft gedurende meerdere eeuwen indruk gemaakt over de hele wereld. Daar is Vlaanderen ook wereldwijd bekend om zijn top-schilders. Ben je nieuwsgierig welke 9 bekendste Vlaamse schilders ooit waren? Ontdek het hier!

Bronnen: wikipedia, visitflanders, kunst-en cultuurinfo, Vlaamse meesters: zes eeuwen schilderkunst (Hans Vlieghe, Cyriel Stroo, Hilde Van Gelder) / uitgeverij WBooks)

 

Heb je een leraar Schilderen nodig?

Vond je dit artikel leuk?

5,00/5 - 1 waardering(en)
Laden...

Geraldine

Copywriter, leraar en allround curieuzeneus. Als fulltime taaladdict en parttime geluksridder ga ik telkens op zoek naar interessante invalshoeken en verfrissende methodes, om de wereld net dat tíkje anders te zien. Met woorden die naast het hoofd ook het hart masseren. www.geraldinedewart.com