Voor je Duitse grammatica en naamvallen leert, is het belangrijk om te weten dat de Duitse taal drie geslachten heeft, net zoals in het Nederlands.

De basislidwoorden zijn:

Mannelijk                  Vrouwelijk                        Onzijdig
Der Die Das Bepaald
Ein Eine Ein Onbepaald
De beste leraren Duits beschikbaar
Georgette
4,9
4,9 (6 reviews)
Georgette
30€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Nico
5
5 (8 reviews)
Nico
25€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Anke
5
5 (2 reviews)
Anke
20€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Xenia
5
5 (2 reviews)
Xenia
17€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Zoë
5
5 (2 reviews)
Zoë
15€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Lisa
5
5 (3 reviews)
Lisa
20€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Katelijn
Katelijn
35€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Dirk
Dirk
40€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Georgette
4,9
4,9 (6 reviews)
Georgette
30€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Nico
5
5 (8 reviews)
Nico
25€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Anke
5
5 (2 reviews)
Anke
20€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Xenia
5
5 (2 reviews)
Xenia
17€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Zoë
5
5 (2 reviews)
Zoë
15€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Lisa
5
5 (3 reviews)
Lisa
20€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Katelijn
Katelijn
35€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Dirk
Dirk
40€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Let's go

Hoe weet je of een Duits zelfstandig naamwoord mannelijk, vrouwelijk of onzijdig is?

Wanneer je Duits leert, moet je het geslacht van de woorden kennen - dus zorg ervoor dat je steeds het geslacht noteert in je woordenschatlijsten en flash cards. Maar hopelijk pik je veel woordenschat op door jezelf onder te dompelen in het Duits (lezen of luisteren), en twijfel je daarbij soms over het geslacht.

Terwijl er soms geen logica uit blijkt, nemen bepaalde groepen woorden of achtervoegsels altijd hetzelfde geslacht aan. Hier lees je hoe je het geslacht van een Duits zelfstandig naamwoord kunt herkennen:

Hoe herken je mannelijke woorden in het Duits

Tot de mannelijke woorden behoren de windstreken, de meeste zaken die met de kalender te maken hebben (dagen van de week, maanden, seizoenen) en woorden die eindigen op:
"-er" ("der Bäcker", de bakker)
"-ich" ("der Teppich", het tapijt)
"-eich" ("der Bereich", het gebied)
"-ismus" ("Optimismus", bijvoorbeeld).

Een gemakkelijke manier om te zien of een Duits woord vrouwelijk is

Vrouwelijke woorden in het Duits zijn onder andere de kardinaalgetallen en de namen van de meeste planten en bomen. De volgende uitgangen duiden op een vrouwelijk woord:
"-heit" ("die Freiheit", vrijheid)
"-enz" ("die Existenz", bestaan)
"-schaft" ("die Gesellschaft", maatschappij)
"-ung" ("die Bildung", onderwijs)

Welke Duitse woorden zijn onzijdig?

De scheikundige elementen en elk zelfstandig naamwoord gevormd uit een infinitief ("das Lesen", "das Schneiden") zijn onzijdig.

Lees hier in welke mate de Nederlandse en Duitse grammatica op elkaar lijken of verschillen.

De nominatieve naamval en het gebruik ervan in het Duits

De nominatieve naamval is de standaardvorm. Het is de naamval die je leert wanneer je Duitse woordenschat en vervoegingen bestudeert.

Duitse lidwoorden en voornaamwoorden in de naamval

Lidwoorden

Mannelijk Vrouwelijk Onzijdig Meervoud  
Der Die Das Die Bepaald
Ein Eine Ein 0 Onbepaald

Voornaamwoorden

Enkelvoud

1e persoon 2e persoon 3e persoon mannelijk 3e persoon vrouwelijk Onzijdig
Ich Du Er Sie Es

Meervoud

1e persoon 2e persoon 3e persoon
Wir Ihr Sie

De nominatief wordt gebruikt voor:

Het onderwerp van een zin

Ich höre Musik. (Ik luister naar muziek)
Der Mann lernt Deutsch. (De man leert Duits.)
Wir gehen einkaufen. (Wij gaan winkelen.)

Het begeleidend zelfstandig naamwoord in een zin met "sein" (zijn):

Ich bin ein Berliner. (Ik kom uit Berlijn.)
Dieses Pferd ist ein Einhorn. (Dit paard is een eenhoorn.)
Die Prinzessin bin ich. (Ik ben de princes.)

Volg vandaag nog een taalcursus Duits.

Hier lees je hoe je online Duits kunt leren.

Hoe je de accusatief gebruikt in het Duits

De Duitse accusatief wordt gebruikt voor het lijdend voorwerp
De accusatief gebruik je voor het lijdend voorwerp in de zin. (Bron: Unsplash.com)

De accusatief wordt gebruikt voor het lijdend voorwerp, zoals in de volgende zin:

Ik beschuldig de leeuw Scar voor het doden van Mustafa.

Wie beschuldig je? De leeuw Scar. "De leeuw Scar" is het lijdend voorwerp en moet in het Duits de accusatief krijgen.

“Ich beschuldige den Löwen Scar, Mustafa getötet zu haben.”

De accusatieve lidwoorden en voornaamwoorden in het Duits

Mannelijk Vrouwelijk Onzijdig Meervoud  
Den Die Das Die Bepaald
Einen Eine Ein 0 Onbepaald

Enkelvoud

1e persoon 2e persoon 3e persoon mannelijk 3e persoon vrouwelijk Onzijdig
Mich Dich Ihn Sie Es

Meervoud

1e persoon 2e persoon 3e persoon
Uns Euch Sie

Het Duitse accusatief voorwerp

Het accusatief of lijdend voorwerp is het voorwerp van het werkwoord. Het beantwoordt de vraag "wie/wat ondergaat het werkwoord?"

“Ich kaufe einen Brot.” Ik koop een brood. Wat koop ik? Brood. "Brot" is het lijdend voorwerp.

OPMERKING: een accusatief onbepaald meervoudig lidwoord bestaat niet. Net als in het Nederlands zeg je "Ik koop brood" als je meer dan één brood koopt. In het Duits is dat "Ich kaufe Brot."

“Ich hole Severin ab.” Ik pik Severin op.

Wie pik ik op? Severin.

"Er bringt uns zum Bahnhof." Hij brengt ons naar het treinstation.

Die Mechanikerin repariert das Raumschiff.

De mecanicien herstelt het ruimteschip.

Dit is hoe de zinsbouw en woordvolgorde in het Duits werkt.

Welke Duitse voorzetsels gebruiken de accusatief?

In de Duitse grammatica nemen de zelfstandige naamwoorden die op voorzetsels volgen verschillende naamvallen aan, afhankelijk van de voorzetsels. Dit zijn de voornaamste Duitse voorzetsels waarmee je de accusatief moet aannemen:
Durch = door
Für = voor
Gegen = tegen
Ohne = zonder
Um = om

Sie repariert das Raumschiff für den Pilot.
Ze herstelt het ruimteschip voor de piloot.

Er wird nicht ohne sie abheben.
Hij zal niet zonder haar opstijgen.

Durch das Können der Mechanikerin, geht der Hyperraumantrieb einwandfrei.
Door de deskundigheid van de mecanicien werkt de hyperdrive perfect.

Volg je priveles Duits!

Wanneer gebruik je de accusatief met Duitse plaatsgebonden voorzetsels

Bij het gebruik van plaatsgebonden voorzetsels (in, auf, unter enz.), gebruik je de accusatief om te wijzen op beweging.

De Duitse accusatief duidt op beweging
Als je beweging aangeeft aan de hand van voorzetsels van ruimte, gebruikt het Duits de accusatieve naamval. (Bron: Unsplash.com)

Sie setzt das letzte Teil in den reparierten Motor ein.
Ze plaatst het laatste onderdeel in de gerepareerde motor.

Der Pilot rennt unter den Raumschiff.
De piloot loopt onder het ruimteschip door.

In beide voorbeelden duidt de handeling van "plaatsen" of "lopen" op beweging, dus gebiedt de Duitse grammatica dat je de accusatief gebruikt.

Gebruik de accusatief om tijd aan te geven, met of zonder de voorzetsels "über" en "auf".

Jeden Tag ist was neues am Raumschiff kaputt.
Elke dag gaat er iets nieuws stuk in het ruimteschip.

Über eine Stunde arbeitet die Mechanikerin schon dran.
De mecanicien is er al meer dan een uur mee bezig.

Meeteenheden nemen in het Duits de accusatief aan

Als der Pilot ankam, ging sie einen Schritt zurück.
Toen de piloot aankwam, deed ze een stap achteruit.

Ihr Schraubschlüssel war einen Meter lang.
Haar moersleutel was een meter lang.

In dit artikel geven we je enkele van de beste boeken om duits te leren.

De datief in het Duits begrijpen

De datieve lidwoorden en voornaamwoorden in het Duits

Mannelijk Vrouwelijk Onzijdig Meervoud  
Dem Der Dem Den Bepaald
Einem Einer Einem 0 Onbepaald

Enkelvoud

1e persoon 2e persoon 3e persoon mannelijk 3e persoon vrouwelijk onzijdig
Mir Dir Ihm Ihr Ihm

Meervoud

1e persoon 2e persoon 3e persoon
Uns Euch Ihr

De meervouden van Duitse zelfstandige naamwoorden in de datief

Terwijl het zelfstandig naamwoord in het algemeen niet wordt verbogen in de Duitse grammatica, krijgen meervouden in de datief een "-n" aan het eind, tenzij het meervoud gevormd wordt met "-s" of "-n".

Diese Raumschiffe sind leicht zu reparieren.
Deze ruimteschepen zijn gemakkelijk te herstellen.

Die Mechanikerin gibt den Raumschiffen viel Aufmerksamkeit.
De mecanicien schenkt veel aandacht aan de ruimteschepen.

Simpele Duitse grammatica: de datief of het indirect voorwerp

In zinnen geeft het indirecte voorwerp aan voor wie de handeling wordt verricht:

Der Pilot bringt der Mechanikerin ein belegtes Brot.
De piloot brengt de mecanicien een boterham.

Naar wie brengt de piloot de boterham? De mecanicien. De mecanicien is het indirecte voorwerp, en neemt de datief aan.

Leer meer over de Duitse zinsbouw in deze speciale blog.

Duitse voorzetsels die de datief aannemen

Herinner je je deze nog van je Duitse lessen? De voorzetsels die de datief aannemen zijn:

  • Aus
  • Bei
  • Mit
  • Nach
  • Seit
  • Von
  • Zu
  • Außer
  • Gegenüber

Plaatsgebonden voorzetsels gebruiken met de datief in het Duits

Hoewel de accusatief gebruikt wordt bij beweging, wordt de datief gebruikt als een plaats vastligt.

Er setzt den neuen Hyparantrieb in das Raumschiff.
Hij plaatst de nieuwe hyperdrive in het ruimteschip.

De handeling "plaatsen" is een beweging, dus neemt "in" de accusatief aan.

MAAR:
Der Pilot sitzt in seinem Sitz.
De piloot zit op zijn stoel.

Hier beweegt hij niet, dus neemt "in" de datief aan.

De Duitse datief wordt toegepast wanneer er geen beweging is
De datief wordt in het Duits gebruikt wanneer een plaats vastligt, zonder beweging. (Bron: Unsplash.com)

De Duitse datief wordt gebruikt om tijd aan te geven met andere voorzetsels dan "über" of "auf".

Der Hyperraumantrieb hat in der Nacht aufgegeben.
De hyperdrive is 's nachts kapot gegaan.

An dem Tag, indem er kam, regnete es.
Het regende op de dag dat hij aankwam.

Vor dem Schlafen putzt man Zähne.
Men poetst zijn tanden voor het slapen.

Duitse werkwoorden die de datief aannemen

Sommige werkwoorden nemen de datief aan waar je misschien de accusatief zou verwachten.
"Danken", "gehören", "ähneln", "einfallen", "schmecken", onder andere.

  • Ich danke dir. (Ik dank je.)
  • Das gehört ihm. (Dit hoort hem toe.)
  • Sie ähnelt ihrer Mutter. (Ze lijkt op haar moeder.)
  • Der Text fällt mir nicht ein. (Ik kan me de tekst niet herinneren.)
  • Bohnen schmecken ihr nicht. (Bonen smaken haar niet.)

Sommige werkwoorden hebben de datief ingebouwd - werkwoorden met de voorvoegsels "nach", "bei" en "zu" (dezelfde voorzetsels die de datief aannemen), en ook die met het onafscheidbare voorvoegsel "ent-":

  • Das Kind läuft seiner Mutter nach. (Het kind volgt zijn moeder.)
  • Er trat dem Schützenverein bei. (Hij sloot zich aan bij de schietvereniging).
  • Sie schaut dem Spiel zu. (Ze kijkt naar het spel.)
  • Er konnte dem Schicksal nicht entkommen. (Hij kon niet aan het lot ontsnappen.)

Lees meer over Duitse werkwoorden in deze speciale blog.

De genitieve naamval in de Duitse taal

De genitief is de enige naamval waarin het zelfstandig naamwoord wordt verbogen - voor de meeste mannelijke en onzijdige woorden gebeurt dit door een "-s" aan het eind toe te voegen:

Das Raumschiff des Pilots.
Het ruimteschip van de piloot.

Der Hyperantrieb des Raumschiffes.
De hyperdrive van het ruimteschip.

Het gereedschap van de Die Werkzeuge der Mechanikerin..
Het gereedschap van de mecanicien.

Zoals je ziet, worden vrouwelijke zelfstandige naamwoorden niet verbogen in de genitief, alleen het lidwoord.

De genitieve lidwoorden en voornaamwoorden in het Duits

Mannelijk Vrouwelijk Onzijdig Meervoud  
Dem Der Dem Den Bepaald
Einem Einer Einem 0 Onbepaald

Enkelvoud

1e persoon 2e persoon 3e persoon mannelijk 3e persoon vrouwelijk onzijdig
Mir Dir Ihm Ihr Ihm

Meervoud

1e persoon 2e persoon 3e persoon
Uns Euch Ihr

De Duitse bezittelijke naamval: de genitief

De Duitse genitief wordt gebruikt om te duiden op bezit
De genitieve naamval in het Duits duidt op eigendom en bezit. (Bron: Unsplash.com)

De genitief wordt vooral gebruikt om bezit aan te geven. Als het bezittende woord een zelfstandig naamwoord is, komt het vóór het bezit. Gewone zelfstandige naamwoorden komen meestal na het bezittelijk voornaamwoord, maar het ervoor zetten is ook mogelijk - alleen erg archaïsch.

Het ruimteschip van de piloot:
Des Pilots Raumschiff. (archaïsch)
Het ruimteschip van de piloot.

Duitse voorzetsels die de genitieve naamval aannemen

Veel van de voorzetsels die de genitief aannemen worden vooral gebruikt in zeer formeel taalgebruik, maar niet zo vaak in het dagelijks leven. In feite lijken die welke vaak gebruikt worden, steeds meer met de datief te worden gebruikt. Hier volgen een paar van de meest voorkomende:

Wegen (wegens):
Wegen der Reparaturen kann das Raumschiff nicht abheben.
Wegens de herstellingen kan het ruimteschip niet opstijgen.

Während (tijdens):
Während des Fliegens konnten die Reparaturen nicht gemacht werden.
De herstellingen konden niet tijdens de vlucht gedaan worden.

Trotz (ondanks):
Trotz seiner vielen Macken liebt der Pilot sein Raumschiff.
Ondanks de vele gebreken houdt de piloot van zijn ruimteschip.

(An)statt (in plaats van):
Er ist froh, dass er statt eines Kopilots die Mechanikerin mit an Bord genommen hat.
Hij is blij dat hij de mecanicien aan boord nam in plaats van een copiloot.

Dank (dankzij):
Dank ihrer Arbeit kann er bald weiterfliegen.
Dankzij haar werk zal hij spoedig weer kunnen opstijgen.

Duitse werkwoorden die met de genitief gevormd worden

Ook hier zijn werkwoorden die met de genitief gevormd worden erg zeldzaam, maar deze groep omvat enkele veelgebruikte Duitse werkwoorden zoals "helfen" en "erfreuen":

  • Der Pilot hilft der Mechanikerin bei der Reparatur.
    De piloot helpt de mecanicien met de herstellingen.
  • Die beiden erfreuen sich des reparierten Raumschiffes.
    Beiden genieten van het herstelde ruimteschip.

In dit artikel hebben we het niet gehad over de verbuiging van bezittelijke voornaamwoorden, noch over aanwijzende en bijvoeglijke naamwoorden in het Duits. Dat is voor een ander artikel - maar hopelijk begrijp je nu beter hoe je de Duitse naamvallen kunt gebruiken.

Ontdek alles wat je moet weten over de Duitse grammatica.

 

>

Het platform dat privé leraren en leerlingen met elkaar verbindt

1e les gratis

Vond je dit artikel leuk? Laat een beoordeling achter!

5,00 (1 beoordeling(en))
Laden...

Joep