Snel: scan je geheugen voor eventuele verwijzingen naar Mesopotamië: wat bedenk je?

Misschien kom je op De Babylonische Huwelijksmarkt, geschilderd door Edwin Longsden Long in 1875, of herinner je je de opwinding van Het Epos van Gilgamesj, een gedicht dat zijn oorsprong vindt in die regio en dat vaak wordt gezien als 's werelds oudste literaire werk.

Als je vooral van films houdt, heb je misschien de filmserie The Scorpion King  opgeroepen, met in de hoofdrol The Rock en Michael Clark Duncan.

Er zijn verschillende werken geïnspireerd door deze oude beschaving - waaronder schilderijen, opera's, strips en sciencefictionverhalen. Maar zelfs allemaal bij elkaar, halen ze het niet bij de omvang van deze oude samenleving.

Om het leven in Mesopotamië, de sociale structuren, innovaties en culturele vooruitgang van de beschaving echt te begrijpen, moeten we terugreizen naar een tijd waarover er nog maar weinig geschreven documenten zijn.

Door artefacten samen te voegen, weeft Superprof nu een structuur van het leven in het oude Mesopotamië.

Mesopotamië: Basisfeiten

Mardin, stad in Turkije
Mardin, een oude stad aan de oever van de Tigris, werd opgenomen in het Assyrische Rijk ǀ Pixabay - Tuna Ölger

De naam komt van het Grieks: ‘mesos’ betekent ‘midden’ en ‘potamos’, wat zich vertaalt naar ‘rivier’, wat de betekenis heeft ‘land tussen de rivieren’.

Aardrijkskunde

Liggend in het riviersysteem van de Eufraat en de Tigris, was dit een rijk, vruchtbaar land dat aan de noordoostelijke kant werd beschermd door het Zagros gebergte.

Een uitgestrekte woestijn sloot het noorden van de regio af; trekkend naar het zuiden wordt het land steeds natter, bezaaid met moerassen en slikken.

Gezien op een eigentijdse kaart omvatte de regio die Mesopotamië wordt genoemd het grootste deel van Irak, Koeweit en delen van Syrië, evenals het zuidoosten van Turkije.

De belangrijkste nederzettingen - Babylon, Nineve, Kalah en Arbela, evenals Assur (totdat Assyrië zich losmaakte om zijn eigen rijk te vormen) nestelden zich allemaal op de oostelijke oever van de Tigris. Aan de Eufraat lagen Uruk en Ur.

Deze locatie bood hun veel water, terwijl de steden in het westen afhankelijk waren van de wispelturige Eufraat om een ​​onstandvastige watervoorziening te leveren.

Regering

Mesopotamië werd geregeerd door koningen, keizers en reeksen heersers uit dezelfde familie - dynastieën.

Hiervan heeft koning Ur-Nammu een verbazingwekkende erfenis nagelaten: 's werelds oudste volledige wettelijke code.

Toen dit plaatsvond, verliepen de machtsoverdrachten over het algemeen niet vreedzaam; zelfs binnen de dynastieën waren ze nogal wreed. Invasies en overnames, geleid door machtige mannen of families, waren over het algemeen de manier waarop leiderschap werd gewonnen.

Een goed voorbeeld hiervan: de Sumeriërs, de oudste Mesopotamische beschaving (en een van de eersten ter wereld, samen met de oude Egyptenaren), werden ingehaald door de Akkadiërs.

Ze mochten hun cultuur en manier van leven behouden; in feite verwisselden ze culturele elementen, vooral taal, tot het punt dat beide samenlevingen ooit tweetalig waren.

Uiteindelijk werd de Sumerische taal volledig ondergeschikt gemaakt. Tegen 2000 voor Christus sprak iedereen in het hele rijk alleen Akkadisch.

Ben je benieuwd hoe nauw de Mesopotamische wereld lijkt op die van het Oude Egypte?

Mesopotamië in Economische Termen

In de uitlopers van het Zagros gebergte was het relatief eenvoudig om landbouw te bedrijven, maar verder naar het zuiden was landbouw alleen mogelijk met irrigatie van droog land en regelmatige ontwatering van nattere gebieden.

Nadat ze de controle over het water hadden gekregen, werden de oogsten overvloedig - zo veel zelfs dat de Akkadiërs het zich konden veroorloven om wat handel met hun buren aan te gaan.

Omdat ze geen slaven in dienst hadden, moesten ze gereedschappen bedenken om het het boerenwerk gemakkelijker te maken; Door het gebruik van houten ploegbladen konden ze uien, rapen en gerst planten.

Dit gebied dat millennia later de Vruchtbare Halve Maan werd genoemd, staat bekend als de bakermat van de beschaving.

Het vermogen om voedsel te verbouwen stelde de mensen in staat zich te vestigen, steden te ontwikkelen en regeringen te vormen, en spoorde hen aan tot intellectuele ontdekkingen.

Religie was om vele redenen buitengewoon belangrijk voor hen, een daarvan was dat hun tempels als banken fungeerden.

Het vroegste grootschalige kredietsysteem werd ontwikkeld door de Sumeriërs, maar het waren de Babyloniërs die het eerste commerciële banksysteem ontwikkelden.

Was er rivaliteit tussen de twee?

Niet noodzakelijk. Nadat het Akkadische rijk viel, splitste het gebied zich in twee naties: Assyrië bezette het noorden terwijl het Babylonische rijk het zuiden omvatte. Beide landen spraken dezelfde taal en handelden actief met elkaar.

Dus was dit een vredige tijd in de menselijke geschiedenis?

Tussen machtsgrepen en vechten om territorium kon men nauwelijks beweren dat deze vroege volken tevreden waren met het naast elkaar bestaan.

Er waren vaak gevechten tussen steden; die veldslagen werden soms bemiddeld door een ambtenaar van een nabijgelegen neutrale stad. Zo ontstonden er strategische allianties. Later, toen de regio werd geregeerd door een opeenvolging van keizers, vochten ze meestal tegen buitenlandse mogendheden.

Een goed voorbeeld hiervan is Sargon de Grote, de eerste keizer van de mensheid, die vaak veldtochten leidde naar aangrenzende landen om zijn voortdurende honger naar territorium te stillen.

In Mesopotamië was oorlogvoering een onderdeel van het leven.

Hoe was het leven van de Aboriginals in Australië?

School, zowel religieus als seculier
Dit soort gebouwen werd verder ontwikkeld door de Islam ǀ Pixabay - Tuna Ölger

Religie in Mesopotamië

De vroegste kolonies prezen natuurkrachten - wind, regen en zon, omdat ze hielpen het leven in stand te houden. Pas later werden die krachten gepersonifieerd en kwam er een religieuze hiërarchie.

Al vroeg toonden de goden een machtsevenwicht tussen mannen en vrouwen.

An was bijvoorbeeld de naam die aan de oppergod werd gegeven, hun personificatie van de hemel. De godin Ki vertegenwoordigde de aarde.

Het Sumerische woord voor ‘universum’ is an-ki en weerspiegelt hun twee hoogst gerangschikte goden.

Hun rolverdeling van goden groeide al snel uit tot elk aspect van het Sumerische leven, van de god van het water tot de maangodin.

Toen hun pantheon van goden werd opgericht om toezicht te houden op het dagelijkse leven, richtten de Mesopotamiërs hun gedachten op grotere filosofische vragen.

‘Wie ben ik?’ En ‘Wat is mijn doel?’ - de antwoorden werden opgevat als goddelijke invloed.

Naarmate de samenleving evolueerde, nam ook de relatie van de mensen met hun goden toe - het werd persoonlijker en naarmate meer gelovigen op hun eigen manier aanbaden - en vertoonde de Mesopotamische religie steeds meer scheuren.

Dat had tot gevolg dat de algehele band met hun pantheon van goden werd verzwakt.

Toen Cyrus de Grote Mesopotamische landen claimde als onderdeel van zijn Achaemenidische Rijk, verlieten de mensen min of meer hun religieuze overtuigingen ten gunste van de religie gebracht door hun veroveraar: het Syrische Christendom.

Mythen en Legendes in Mesopotamië

Net als bij andere culturen, draaiden de mythen en legendes, die de basis vormden van de Mesopotamische samenleving, om hun goden, geloofssystemen en hun helden.

Om goed te begrijpen hoe deze verhalen tot stand kwamen, moet je weten dat de schriftgeleerden die verantwoordelijk waren voor het schrijven en bewaren van deze documenten, banden hadden met de heerser en de tempels.

Tempels vervulden vele functies, van voedseldistributie tot het aanbidden van goden. Bovendien geloofde men dat alle overwinningen werden geleid door de goden en dat zelfs de wetten waar mensen naar leefden goddelijk onderricht waren.

Als zodanig is veel van de Mesopotamische mythologie religieus van aard; als de mythe een overwinning zou vertellen, zou ook die zeker de zegeningen van de goden hebben genoten.

Ken je de goden van de Inca's?

Voortekenen speelden een belangrijke rol in de mythologie; men dacht dat de wil van een god kon worden voorspeld als men de aanwijzingen die hij/zij af en toe gaf maar kon interpreteren.

Als zodanig werd een verhandeling opgesteld over tekenen van de goden: wat het betekende als een wezen misvormd werd geboren, of wat voor lot een volk stond te wachten wiens stad op een heuvel ligt.

Onsterfelijkheid was een veel voorkomend thema in de Mesopotamische mythologie: Etana, een koning zonder erfgenamen, bevrijdde een adelaar en vloog op zijn rug naar de hemel. Dit was bedoeld als een waarschuwend verhaal, een waarschuwing tegen dynastieën.

Adapa, die de goden had gekweld en bij hen werd geroepen, zorgde ervoor niets te consumeren wat de goden hem aanboden, waardoor onsterfelijkheid werd voorkomen.

Uit deze twee voorbeelden lijkt het erop dat onsterfelijkheid ongewenst was. Anderzijds...

Atrahasis was door de goden gewaarschuwd dat er een grote overstroming op handen was. Hij volgde hun advies op en bouwde een boot, waarin hij de grote kracht van het water kon weerstaan.

Ishtar was de godin van vruchtbaarheid en oorlog. Haar afdaling in de onderwereld en de daaropvolgende herrijzenis rechtvaardigde de seizoensverandering van winter naar zomer.

Mesopotamische mythologie staat vol met verhalen die zijn 'geleend' en opgenomen in de geloofssystemen van andere samenlevingen. In feite resoneren ze vandaag de dag nog steeds, nadat ze zijn herzien om aan te sluiten bij nieuwe religieuze overtuigingen.

Welke overtuigingen beschouwden de oude Grieken als waarheid?

Afbeelding van oorlogsvoering
Zoals te zien is op dit Sumerische kleitablet werd oorlog voeren een maniet van leven ǀ Pixabay - Mariusz Matuszewski

Mesopotamische Cultuur

Al vroeg bij de vorming van de Mesopotamische beschaving hadden mannen en vrouwen gelijke sociale macht, een facet van het sociale weefsel dat in de loop van de tijd dramatisch veranderde.

Vrouwen bekleedden posities als hogepriesteressen in Sumerië. Ze konden eigendommen bezitten, profiteren van onderwijs en een beroep uitoefenen.

Later, toen oorlog voeren een manier van leven werd, verloren vrouwen veel van hun sociale macht: hun werd het recht op onderwijs of een beroep ontzegd. Al snel werd de maatschappelijke rol van vrouwen teruggebracht tot de zorg voor huis en kinderen.

Vervolgens beïnvloedde de patriarchale sociale structuur van Mesopotamië elk aspect van het leven.

Wat voor leven hadden ze? Wat voor leven hadden de Maya's?

Een Leven Vol Vrije Tijd?

Assyrische koningen genoten vooral van jagen en de rijken speelden een vroege vorm van polo - mannen reden op de schouders van andere mannen, niet op paarden. Boksen was ook een populaire sport; scènes van boksers en worstelaars versierden vaak kunstwerken.

Bordspellen waren toen behoorlijk populair. In feite is wat we kennen als backgammon afkomstig uit Mesopotamië. Vreemd genoeg verbiedt de Islam het spel uitdrukkelijk, ook al is het uitgevonden door hun voorouders!

Voor de bijzonder energieke was er een spel vergelijkbaar met rugby, gespeeld met een houten bal.

Naast dit tijdverdrijf waren zang en muziek belangrijke culturele kenmerken.

Mensen zongen thuis of op de markt; vaak werden liedjes speciaal gecomponeerd om koninklijke families te vermaken. Er werden ook tal van drinkliederen gezongen; de Mesopotamiërs brouwden immers regelmatig bier en maakten wijn.

Behalve frivoliteit speelden liederen een veel belangrijkere rol in de Mesopotamische cultuur.

Er waren weergaven van specifieke gebeurtenissen, zoals veldslagen of kroningen, en ze werden doorgegeven van generatie op generatie, en werden in feite mondelinge geschiedenissen.

Muziekinstrumenten zoals de luit, drums en andere percussie-instrumenten moeten voor levendig amusement hebben gezorgd, vooral omdat de Mesopotamiërs een vroege vorm van muzieknotatie hadden ontwikkeld.

Naast het vermaken van koninklijke families, werden deze vroege musici opgeroepen om te spelen bij religieuze ceremonies, begrafenissen en festivals.

Mesopotamische Festivals

Zoals te verwachten was, draaiden veel van de riten van dit volk om natuurlijke verschijnselen:

  • Maancycli: men dacht dat wassende manen de landbouw in overvloed zouden aanmoedigen; afnemende manen waren tijden van conservering, reflectie over filosofische zaken en een tijd om voorouders te vereren;
  • Seizoenen: zaaien en oogsten; het vieren van een overvloedige oogst of, omgekeerd als de oogst schaars was geweest, om de goden te smeken in te grijpen voorafgaand aan het volgende groeiseizoen;
  • De eerste volle maan na de lente-equinox: de Akitu of ‘hoofd van het jaar’ genoemd in het Akkadisch;
  • Equinoxen: de dagen van gelijke hoeveelheden licht en donker moeten in acht worden genomen!
  • Zonnewendes: de langste dagen en nachten verdienden speciale aandacht.

Natuurlijk zouden de regerende monarch en lokale helden regelmatig worden geëerd, met odes en heldendichten die ter ere van hen werden gecomponeerd; het eerdergenoemde Gilgamesj-epos is daar een mooi voorbeeld van.

Het feit dat deze verhalen zijn geschreven en nog steeds bestaan, suggereert dat ze afkomstig zijn uit een zeer intelligente, georganiseerde samenleving.

Het ontdekken van bewijs van het vermogen van die mensen om natuurlijke verschijnselen zoals zonnewendes en equinoxen waar te nemen, leidt ertoe dat archeologen concluderen dat degenen die in Mesopotamië woonden inderdaad erg slim waren.

Hebben hun hemelse waarnemingen enige gelijkenis met die van de Azteken?

Het eerste soort schrijfsysteem
Het spijkerschrift is een van de oudste schrijfsystemen van de wereld ǀ Pixabay - Mariusz Matuszewski

Technologische Vooruitgang

We hebben al laten doorschemeren hoe technologisch geavanceerd de Mesopotamiërs waren: droge gronden irrigeren en moerassen droogleggen, ploegen bouwen en steeds geavanceerdere wapens om hun oorlogen te voeren ...

Op dit moment wordt er in academische zalen furieus over gedebatteerd of de schroefpomp daadwerkelijk door Archimedes is uitgevonden, zoals lang is gedacht.

Velen geloven nu dat een dergelijk apparaat werd gebruikt om de Hangende tuinen van Babylon water te geven, wat suggereert dat de pomp ongeveer 350 jaar voordat hij naar Egypte reisde werd uitgevonden, waardoor het apparaat een Babylonische creatie werd.

Bovendien verleent een kleitablet met een beschrijving van hoe een waterkraan in brons moet worden gegoten, in spijkerschrift geschreven door een Assyrische koning, zeker geloof aan de nieuwe denkrichting!

Het Sumerische spijkerschrift is een van de vroegste schrijfsystemen, bestaande uit wigvormige tekens in klei ... nog een prestatie van Mesopotamië.

Omdat de Mesopotamische beschaving zo lang standhield - volgens sommigen meer dan zeven millennia, speelden ze een belangrijke rol bij het vormgeven van de bronstijd, de ijzertijd en de oudheid, wat betekent dat ze cruciaal waren voor veel van de innovaties van die tijd.

En, voor het geval je het je afvroeg, ze hebben het wiel uitgevonden!

Al hun innovatie betekent dat ze een substantiële erfenis hebben nagelaten.

De Erfenis van Mesopotamië

Misschien gebruik je zonder het te weten elke dag Mesopotamische wiskunde.

Hun numerieke systeem, gebaseerd op een waarde van 60, gaf ons de seconden, minuten en uren van onze dagen. Op dezelfde wijze het aantal graden in een cirkel. We kregen ook onze 7-daagse week van hen.

Hoewel in het vroege Mesopotamië zowel Sumerische als Semitische talen werden gesproken, werd het spijkerschrift alleen voor de Sumerische taal uitgevonden. Dit gaf de wereld een van de vroegste, complete schrijfsystemen.

Dankzij dit schrijven begrijpen en genieten we vandaag van de cultuur en legendes van een lang begraven volk.

Babylonische astronomen waren bedreven in wiskunde, een kennis die hen in staat stelde de sterren met verbluffende nauwkeurigheid in kaart te brengen. Hun vermogen om verduisteringen en andere hemelse gebeurtenissen te ‘voorspellen’, hielp priesters bij het plannen van religieuze vieringen.

Geneeskunde: de Babyloniërs waren de pioniers van het concept van lichamelijk onderzoek, medische diagnose en het verstrekken van medicijnen op recept.

Logica en rationaliteit speelden een grote rol in de geneeskunde en in andere aspecten van het leven, waaronder de landbouw.

Mesopotamië wordt de bakermat van de beschaving genoemd omdat daar de eerste samenlevingen wortel schoten en groeiden.

Hun kennis en vaardigheid in het planten en oogsten van gewassen, het leiden van water waar het nodig was en het ontwikkelen van de vaardigheden die nodig zijn om het leven van de burger te bevorderen - glas maken, textiel weven en wateropslag, maakten het voor de mensheid mogelijk om natiestaten, politieke systemen te vormen, wetten en religies.

En dankzij hun vaardigheid in metaalbewerking werden er dodelijkere wapens ontworpen, die ervoor zorgden dat oorlogvoering een deel van de menselijke erfenis zou blijven.

Hoe verhouden de Mesopotamische prestaties zich tot die van andere oude werelden?

Heb je een leraar Geschiedenis nodig?

Vond je dit artikel leuk?

0 vote(s)
Laden...

Joep