Er is geen oprechter liefde dan de liefde voor lekker eten. - George Bernard Shaw

Lekkers van eigen bodem. Daar draait het allemaal om in de Belgische bourgondische keuken. De diversiteit van de Belgische regionale keuken is enorm. De band met de streek is onlosmakelijk: het gebruik van pure, kwalitatieve spreekproducten is een traditie. Van grondstof tot afgewerkt gerecht, alles heeft een uitgesproken lokaal karakter. En de smaak… die is al generaties lang onverwoestbaar.

De Belgische keuken is ondenkbaar zonder de vele regionale en lokale invloeden. We maken het liefst gebruik van regionale en seizoensgebonden ingrediënten, zodat er in ons kleine België een enorme diversiteit bestaat in de regionale keuken. Een van de hoofdredenen daarvoor: de rijkdom aan streekproducten die de verschillende Belgische regio's hebben. Wie kookt niet liever met een van de topproducten uit zijn regio?

Ons land staat er bol van. Ondanks zijn kleine oppervlakte is België de geboorteplaats van liefst 75 streekgerechten, die tot ver buiten hun oorspronkelijk regio enorm gesmaakt worden. De lijst met streekproducten is nog honderden keren uitgebreider. De Vlaamse lijst bestaat uit liefst 225 erkende streekproducten. Allemaal producten en gerechten die horen bij de regionale trots.

Zo worden de spijskaarten en thuisbereidingen aan de kust door mosselen en vis overheerst, terwijl in de Ardennen vooral wild wordt gebruikt. Bovendien hebben zowel Vlamingen als Walen op hun beurt eigen regionale gerechten ontwikkeld. Belgisch eten wordt dan ook vooral gekenmerkt door de culturele en culinaire verschillen tussen Vlamingen en Walen.

Maar de gerechten zijn niet alleen bekend in de desbetreffende regio’s. Er zijn zo’n aantal regionale gerechten die zo lekker en bekend zijn, dat ze hun weg hebben gevonden naar de menukaarten van zowat alle Belgische restaurants. En ook heel wat Belgen die de gerechten gewoon zelf klaarmaken. Gentse waterzooi in Antwerpen, Luikse wafels in Brugge en Ardense biertjes in de Limburg.

De beste leraren Koken beschikbaar
Kyle
Kyle
17€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Bram
Bram
17€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Thomas
Thomas
25€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Thibault
Thibault
15€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Liese
Liese
12€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Daniela
Daniela
12€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Elena
Elena
15€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Steffi
Steffi
13€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Kyle
Kyle
17€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Bram
Bram
17€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Thomas
Thomas
25€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Thibault
Thibault
15€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Liese
Liese
12€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Daniela
Daniela
12€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Elena
Elena
15€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Steffi
Steffi
13€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Let's go

De grootste regionale verschillen in de keuken

Deze knapperige Antwerpse worstenbroodjes zijn een klassiekers in de regionale én nationale keuken
Het Antwerpse worstenbroodje is België’s populairste hartige snack.

Een van de grote regionale verschillen is dus te vinden tussen – hoe kan het ook anders – Vlaanderen en Wallonië. De lijst is eindeloos: de typisch Vlaamse en typische Waalse gerechten. Maar die zijn niet altijd zo verschillend als we wel denken. Een overzicht van bekende verschillen en gelijkenissen:

  • Het Vlaamse hutsepot is - geheel anders dan het Nederlandse hutspot (een stamppot van aardappel, wortel, klapstuk & ui) - geen stamppot maar (zoals Irish stew) een stoofschotel in bouillon met veel groenten en vaak diverse soorten stoofvlees.
  • Gevulde pasteitjes – de bekende Vol-au-vent -  passen in de Waalse keuken, maar hebben Franse wortels.
  • De Walen gingen perziken vullen met tonijnsalade en tomaten met garnalen: in Vlaanderen een bekende snack bij trouw- en communiefeesten.
  • Belgische wildgerechten stammen dikwijls uit de Waalse keuken en ondanks dat Waalse chefs graag garnalen en vis gebruiken, hebben veel gerechten met vis, schaal en schelpdieren toch hun wortels in het Vlaamse kustgebied. De minstens 500 jaar oude traditie van garnaalvisserij te paard in Oost-Duinkerke is zelfs opgenomen in de Unesco lijst van immaterieel cultureel werelderfgoed voor België.
  • Sommige lokale en streekitems zijn gebonden aan plaats van oorsprong of aan speciale gelegenheden. Zo eten we de diverse lokale speculaasvarianten vooral met Sinterklaas,  Waalse Cougnous met Sinterklaas en Kerst, Kortrijkse peperbollen met Pinksteren en de Tarte à masteilles bij het jaarlijkse volksfeest rond 1 september in het Henegouwse Aat.
  • Het Vlaamse gebruik van rauwe tartaar als broodbeleg (filet americain) kreeg de cannibale als Waalse tegenhanger.
  • Onder de gerechten die vaak buiten Vlaanderen op het menu staan vallen asperges op zijn Vlaams, stoofvlees (carbonade flamande in het Waals: in bier gestoofd varkens, rund of paardenvlees met friet), Gentse waterzooi (een soep van zoetwatervis en/ of kip, room, groenten & aardappel) en paling-in-‘t-groen uit de Scheldestreek (in verse groene kruiden & sjalotten gestoofde palingmoten, geserveerd met friet of brood).
  • Van pralines (gevulde chocola), in geuzebier gestoofd konijn (al dan niet met pruimen), stoemp, de mitraillette uit de snackbar (stokbrood gevuld met friet en sausen, vaak vergezeld van rauwkost) en het ook bij Nederlandse kinderen geliefde kip met friet en appelmoes ligt de oorsprong in Brussel.
  • Voorbeelden van Waalse items die elders gekend worden zijn: jambon ‘d Ardenne (Ardense gerookte ham, in de Ardennen zelf vaker van wild zoals wild zwijn), Tomate crevettes (met garnalen gevulde tomaat), faisan au chicon (jonge fazant met boter, pindaolie, sjalot, bospaddenstoelen, peterselie en witlof met dikke frieten) en vanuit het Luikse Boulet à la liégoise (Luikse gehaktballen), rijstevlaai en Luikse siroop (perenstroop).

Zelf één van deze klassiekers klaarmaken? Deze recepten zou iedereen moeten kennen.

Bekendste Belgische streekproducten

Deze Limburgse vlaai met streekfruit is een bekend regionaal gerecht
De Limburgse vlaai is de bekendste zoetigheid uit de regio.

Veel streekproducten kennen in België een vorm van Europese of nationale erkenning. Een lijst die jaarlijks groeit. Dit zijn de voornaamste, erkende producten:

  • Brusselse grondwitloof
  • Ardense ham
  • Geraardsbergse mattentaart
  • het Liers vlaaike
  • Poperingse hopscheuten
  • Pâté gaumais uit Belgisch Lotharingen
  • vlees van het West-Vlaamse rode rund
  • Waalse honing
  • Visschotel Escavèche de Chimay
  • Kaaspannenkoek uit Beaumont
  • Herfse kaas (een romige kaas met een indringende geur & smaak)
  • Ardense boter
  • Vlaams Brabantse tafeldruif
  • Een 5tal Belgische lambiekbieren van Faro, Geuze & Kriek kregen een EU erkenning als gegarandeerde regionale specialiteit

    Deze zoete Gentse neuzekes bekend tot ver buiten de regionale keuken
    Gentse Cuberdons zijn niet voor niets de trots van de Oost-Vlamingen.

Er zijn ook heel wat min of meer curieuze voorbeelden van erkende Belgische streekproducten

  • De Antwerpse handjes: koekjes of chocolaatjes in de vorm van een handje.
  • Avisances: worstjes in bladerdeeg uit Namen.
  • De cuberdon of Gentse neus.
  • De cramique en de craquelin (afgeleid van het Nederlandse krakeling) zijn Waalse varianten op de Franse brioche (een zacht zoet wittebroodje.
  • De Dinantse koek met Dinant daarop afgebeeld hangt dikwijls als souvenir aan muren omdat hij zo hard is dat velen er niet in slagen hem te eten.
  • België kent ondermeer Elixir d’Anvers, Elixir de Spa en Pèket uit Luik als kruidenlikeurs.
  • Een bekend regionaal drankje, gecombineerd met koffie & slagroom, heet café Liégeois.
  • De geuteling is een eigen pannenkoek variant uit de Vlaamse Ardennen.
  • De knapkoek uit de Maasvallei kennen Limburgers van Nederland ook, maar in België is het een officieel erkend streekproduct.
  • Lokerse paardenworst is naast een streekproduct ook een gerecht.
  • De Mechelse koekoek is een uit de kluiten gewassen koekoekskleurig vleeshoen.
  • Pain à la grecque heeft niets met Griekenland te maken: het is een Brussels suikerbrood.
  • Smoutebollen zijn Vlaamse oliebollen: niet gevuld, vaak van bierbeslag en gebakken in ossewit.
  • In Vlaanderen heet aardappelpuree met karnemelk stampe.
  • Nijvel kent al eeuwenlang de Tarte al djote, op basis van ondermeer gefermenteerde kaas & snijbiet.

Een aantal gerechten zijn ondertussen zo bekend, dat ze behoren tot de échte Belgische specialiteiten.

12 toppers uit de regionale keuken

#1 Limburgse vlaai

Limburg is dé vlaaienstreek! Van heinde en ver komt men om de vlaaien proeven. Gevuld met Haspengouws fruit of rijst is de Limburgse vlaai een populaire smaakmaker.
Door het vooral in Zuid-Limburg (o.a. Valkenburg) vanaf de late 19e eeuw sterk opkomende toerisme, raakten vlaaien ook buiten Limburg bekend. Veel toeristen namen een vlaai van de lokale bakker mee naar huis, als herinnering aan hun vakantie.

#2 Antwerpse worstenbroodjes

Het is vooral in de provincie Antwerpen, de traditie om op ‘Verloren maandag’, de maandag na de eerste zondag na Driekoningen, worstenbrood en appelbollen te eten.

Een worstenbroodje is een van de populairste hartige snacks in België. In de handel wordt vaak een curryworst in een lapje bladerdeeg gerold, maar er zijn veel varianten.

#3 Brusselse wafels

Het recept voor Brusselse wafels duikt voor het eerst op in 1874. Dit lekker ding is waarschijnlijk ontworpen als kermiseten. Pas later kon men de Grosses Gaufres de Bruxelles ofwel de dikke Brusselse wafels het ganse jaar door eten in de Brusselse crèmeries. Thans is de Brusselse wafel internationaal gekend als Belgian waffles.

Deze Naamse escargots met lookboter en peterselie zijn een Waalse trots
De Naamse escargots zijn een van de bekendste gerechten uit Wallonië.

#4 Dinantse koek (Frans: couque de Dinant)

Deze koek is een specialiteit van de Waalse stad Dinant. Volgens de legende gaat de bereiding van de koek terug op het beleg van de stad door Karel de Stoute in 1466, toen de inwoners van Dinant een soort deeg bedachten omdat zij slecht geproviandeerd waren. Dit zware deeg drukten zij in de mallen van de koperslagers en zo verkregen zij allerlei ontwerpen.

Door de hardheid van de koek slagen veel mensen er niet in om hem te eten. Zelfs in de koffie blijft de Dinantse koek zeer hard. Zo wordt de Dinantse koek vaak als sierstuk aan de muur gehangen, in verschillende voorstellingen: dieren, personen, bloemmotieven, stadstafereeltjes enzovoort.

De Dinantse koek dateert uit de 15e eeuw en werd vroeger gebakken met speltbloem. De koeken worden in houten bakvormen gemaakt.

# 5 Oostendse garnaalkrokketten

De oorsprong van dit gerechtje is moeilijk terug te vinden. Alleszins is duidelijk dat het ontwikkeld werd aan de kust en geperfectioneerd in Oostende, met grijze garnalen in de hoofdrol.

#6 Gentse Waterzooi

Waterzooi is een typisch Gents gerecht gemaakt van kip of vis, groenten, room en aardappelen. Het wordt opgediend als een soort soep samen met brood.

Waarschijnlijk was het oorspronkelijk middeleeuws gerecht op basis van zoetwatervis die in de Gentse rivieren, grachten, vesten en kanalen ruim voorhanden was. Het was het lievelingsgerecht van keizer Karel V, die geboren was in Gent.

#7 Rijsttaart uit Verviers

Rijsttaart is met recht en reden een nationale trots én een streekgerecht. Want van de verste uithoek in de Ardennen tot de kust en vlaaienparadijs Limburg kent iedereen de smakelijke en smeuïge taart, variaties niet nagelaten.

Het recept van rijsttaart is betrekkelijk eenvoudig maar er kan volop gevarieerd worden. De basis ingrediënten voor de vulling zijn in melk gekookte rijst en suiker. Daaraan kun je naar hartenlust vanille, kaneel of andere smaakmakers toevoegen. Sommigen eten rijsttaart het liefst lauw, anderen laten hem liever helemaal afkoelen.

Deze Gentse waterzooi bereidt op grootmoeders wijze is een Oost-Vlaams topgerecht
De alombekende Gentse waterzooi, met kip of vis.

#8 Luikse stroop

Reeds in de 17e eeuw maakten de boeren in de hoeves van het Land van Herve deze fameuse siroop.  De streek was dan ook bezaaid met tal van boomgaarden vol appel- en perenbomen. Vanaf 1902 werd het product gecommercialiseerd. Ondertussen is het bekend tot ver buiten België. Net zoals deze gerechten populair in het buitenland.

# 9 Gentse Belgische cuberdon

Deze kegelvormige lekkernij wordt gemaakt van arabische gom en is een lokale specialiteit van Gent. Traditionele cuberdons hebben een frambozensmaak en zijn paars van kleur. Tegenwoordig experimenteert men echter met verschillende smaken en kleuren.

#10 Brusselse spruitjes

Deze mini-kooltjes worden sinds de 16e eeuw in België gecultiveerd. De brussel sprouts, zoals ze in het buitenland bekend staan, zijn lang niet iedereens favoriet vanwege hun bittere smaak. Bij ons zijn de typische Belgische spruitjes weer aan een opmars bezig. Je kan ze roosteren, roerbakken of stomen. Probeer ze eens in een stoemp, een typische puree van aardappelen en groenten.

#11 Escargots uit Namen

Lover of hater:  de Waalse escagrots uit Namen zijn erg bekend.  Die kleine grijze diertjes worden hier al sinds 1987 gekweekt en zijn één van de traditionele visgerechten uit Namur.

# 12 Ardeense boter (Beurre d'Ardenne)

Eén van de beschermde Waalse streekproducten is de Beurre d'Ardenne. Ergens in 1870 is de productie van dit product begonnen en het onderscheidde zich onmiddellijk van de concurrentie. De boter moet gemaakt worden met melk uit de Ardennen en aan strikte voorwaarden voldoen. Zo moet de melk gekeurd worden door de Belgische Confederatie Zuivel en wordt er voor 1 kg boter 22 liter melk gebruikt. De koeien die de melk leveren staan op de lagere hellingen in de Ardennen. De lichtzure, kleischalie ondergrond, de geologie en het klimaat zorgen mee voor de typische smaak van deze boter.

>

Het platform dat privé leraren en leerlingen met elkaar verbindt

1ste les gratis

Vond je dit artikel leuk? Laat een beoordeling achter!

5,00 (1 beoordeling(en))
Laden...

Geraldine

Copywriter, leraar en allround curieuzeneus. Als fulltime taaladdict en parttime geluksridder ga ik telkens op zoek naar interessante invalshoeken en verfrissende methodes, om de wereld net dat tíkje anders te zien. Met woorden die naast het hoofd ook het hart masseren. www.geraldinedewart.com